Wetenschap en rekenschap - pagina 502

C S A N D E R S / L K A EISENGA

Kortom, levensbeschouwing en mensvisie hebben wel een plaats in de psycholo-

gie, maar dan uitsluitend in de vóór-wetenschappelijke of hypothese-vormende

fase daarvan.

In het algemeen kan gesteld worden dat de diverse opvolgers van Waterink en Van

der Horst — wiens inzichten hier niet besproken zijn omdat deze slechts zijdelings

op de psychologie betrekking hadden — met dit standpunt meegingen, als gevolg

waarvan in de jaren zestig het vraagstuk van psychologie en religie op de achter-

grond raakte. Dit betekende niet dat men dit probleem niet langer van belang

achtte, maar wel dat het zijn dwingend karakter verloor dat het bij Waterink

bezeten had, en via bovenstaande methodologische zienswijze binnen het weten-

schappelijk bedrijf als zodanig als geneutraliseerd beschouwd kon worden. Een

eerste illustratie daarvan vormt het feit dat Wijngaarden en Sanders niet langer

spraken van het probleem van psychologie en religie, maar van psychologie en

geloof Daarmee gingen zij terug naar de lijn van Bavinck, waarin de psychologie

een zelfstandige plaats had naast de religie en het geloof gezien werd als een

persoonlijke levensovertuiging.

Een tweede illustratie van deze koerswijziging kan men vinden in de overwegingen

achter de instelling voor een afzonderlijke leerstoel voor dé theoretische psycho-

logie en geschiedenis van de psychologie in 1961, waarvoor Sanders benoemd

werd. Waterink had sterk aangedrongen op een dergelijke ook thans nog unieke

leerstoel, omdat daarin naar zijn mening de beoefening van de psychologie op

calvinistische grondslag gewaarborgd zou blijven: op theoretisch vlak door het

ontwikkelen van uitgangspunten voor de psychologie, op historisch vlak door een

studie van de geschiedenis van de psychologie omdat deze goeddeels bestond uit

wijsgerige opvattingen over de mens en het menselijk kennen. Hoewel de toen

aanwezige docenten met dit voorstel instemden, deden zij dit toch vanuit heel

andere overwegingen dan Waterink. Fokkema dacht hierbij b.v. aan de in 1950

door de Amerikaan Sigmund Koch gelanceerde term „theoretische psychologie"

als naam voor het doordenken van o.a. de wetenschaps-theoretische grondslagen

van de psychologie. Deze interpretatie van de term theoretische psychologie was

uiteraard totaal verschillend van die van Waterink, omdat daarin iedere verwij-

zing naar een levensbeschouwelijke fundering van de psychologie ontbrak en

uitgesproken werd dat de psychologie tewerk moest gaan langs algemeen aan-

vaarde methodische lijnen. Voor andere docenten, zoals Wijngaarden, had de

term theoretische psychologie ook de betekenis van vakfilosofie, waarin niet alleen

een wijsgerige bezinning kon plaatsvinden op de diverse psychologische stromin-

gen, maar ook een overzicht geboden kon worden van de wijsbegeerte dat veel

meer dan tot die tijd het geval geweest was aansloot op de gang van zaken in de

psychologie zelf Hoewel deze interpretatie wel paste bij die van Waterink, lag er

toch onmiskenbaar een sterker accent in op de psychologie dan op de levensbe-

schouwing.

Een derde illustratie van de bovengenoemde koerswijziging vormt Fokkema's

stellingname tegenover Wijngaarden's opvattingen over de rol van levensbe-

496

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen