Wetenschap en rekenschap - pagina 259

N A T U U R K U N D E EN S C H E I K U N D E

Het gegeven antwoord berust nl. op een denkresultaat, dat niet met de natuurwe-

tenschappehjke methoden is te verkrijgen. Het nadenken over de aard van de

verkregen kennis, geschiedt niet binnen de natuurwetenschap en kan met haar

methoden niet worden uitgevoerd. We gaan hierbij buiten de natuurwetenschap

en komen binnen één van de gebieden van de natuurfilosofie. Deze natuurfilosofie

kan, maar behoeft niet het volgende antwoord te geven. Dat de kennis abstract is

volgt uit de methode waarbij de begripsvorming en de verbinding van de begrip-

pen in een kwantitatieve mathematische theorie het centrum zijn van de opbouw

van de natuurwetenschappen. De begripsvorming heeft de natuurwetenschap

gemeen met alle wetenschappen en bepaalt de aard van alle wetenschappelijke

kennis. In de natuurwetenschappen, die we hier beschouwen heeft deze kennis

betrekking op de zgn. materiële of niet-levende natuur. Door deze beperking geldt

ze dus niet zonder meer voor de gehele natuurlijke werkelijkheid maar slechts voor

het materie-energie aspect van de natuur. In de begripsvorming als abstraherende

bezigheid wordt dus niet de gehele natuur betrokken, maar alles weggelaten,

geabstraheerd, wat niet tot de materie-energie-zijde van de natuur behoort.

Hierdoor is de verworven kennis gerelativeerd ten opzichte van een andere wijze

van kennis nemen over de natuur, die niet wetenschappelijk, maar meer integraal

is en die men als concrete kennis in het dagelijks leven hanteert.

Het verbazingwekkende van de in de natuurwetenschap verkregen kennis is, dat

ze ondanks het feit, dat ze door abstractie uit de gehele natuur is verkregen toch

concreet toepasbaar blijkt te zijn in de welbekende technische kunst-producten,

zoals een bril of een radiotoestel, die de mens aan de natuur toevoegt. Die

abstracte kennis heeft blijkbaar zo'n echtheid, zo'n betrouwbaarheid, dat men er

in de concrete natuurwerkelijkheid wat mee doen kan. Hoe komt dat? Dit heeft te

maken met de derde vraag: waardoor is het verkrijgen van deze kennis mogelijk?

Bij de beantwoording van deze vraag verlaten we het gebied van de natuurwe-

tenschap zelve nog duidelijker dan bij de beantwoording van de voorafgaande

vragen. Die antwoorden lagen op het gebied van de natuurfilosofie. Onze nieuwe

vraag ligt echter nog dieper, of als men wil, vóór de vragen over de aard van de

kennis. Zij ligt vóór of ónder alle wetenschap en er is dus geen wetenschappelijke

methode beschikbaar voor haar beantwoording. De antwoorden, die op deze

vraag gegeven worden zijn in tegenstelling met de bovengenoemde natuurfiloso-

fische antwoorden betrekkelijk schaars. Een antwoord mijnerzijds luidt ongeveer

als volgt.

De mogelijkheid van de kennisverwerving ligt in de erkenning dat het hierbij gaat

om menselijke kennis, die zoals al bleek, veranderlijk, relationeel en beperkt is. De

mens die kennis verwerft, leeft en werkt temidden van de natuur waarover die

kennis gaat, en maakt er zelf deel van uit. De mogelijkheid tot kennis is aan de

mens gebonden. De betrouwbaarheid en echtheid van de kennis berusten echter

niet óp of in de mens. Hieruit blijkt alleen al dat het antwoord op de vraag naar de

mogelijkheid van de kennis afhankelijk is van de opvattingen, die men heeft over

de mens, zijn oorsprong, zijn toekomst en de zin van zijn aardse bestaan. Hoe komt

255

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen