Studiedag 'VU Tussen twee VU-ren' - pagina 306

- 274 -

VU tussen Vooruitgangsgeloof en christelijke toekomstvisie

Een uitnodiging om een bijdrage te leveren aan een universitair congresboek ver-

scherpt weer eens het bewustzijn van een kamerlid te functioneren in een systeem,

dat hem voortdurend noopt tot te laat van te veel zaken te oppervlakkig kennis te

nemen en daardoor geen, of althans te weinig, tijd overlaat tot bezinning. Aan

het verzoek een beleidsaanbeveling te geven voldoe ik. De degelijkheid van de daar-

aan voorafgaande onderbouwing is echter -zie het voorafgaande- niet gegarandeerd

en ten dele meer vragender- dan stellenderwijs.

Maar mijn uitgangsstelling mag als doordacht en betrouwbaar beschouwd worden. Ik

ontleen die namelijk aan de opstellenbundel die in 1968 verscheen ter gelegenheid

van een congres over de toekomst van de VU. De hooggeleerde heren W.F. de Gaay

Fortman en J. Lever poneerden daarin, dat het "voor iedereen duidelijk zal zijn,

dat de grote vooruitgang van de wetenschap, zowel wat de kennis als wat de tech-

nische mogelijkheden en toepassingen betreft, de christenheid voor zeer grote pro-

blemen stelt. Deze betreffen allereerst velerlei geloofsvoorstellingen, maar daar-

naast talrijke ethische vraagstukken, variërend van die over geboortenbeperking

tot die t.a.v de oorlogvoering." (1)

De term "vooruitgang" kan, gezien het vervolg van het citaat, de lezer doen aarze-

len. Hij of zij is gewend dat woord positief te duiden. Maar de kontekst relativeert

dat; er zijn kennelijk ook negatieve effecten denkbaar. Zijn die te corrigeren of

zelfs te vermijden? Maken die de betekenis van dat woord in werkelijkheid neutraal

of zelfs negatief?

Voortgang en vooruitgang

Bij de aldus aarzelende lezer herhaalt zich in het klein zeer snel een proces dat

zich in de westerse cultuur in het groot heeft voltrokken.Ik geef dat kort aan. Daar-

bij schep ik voor mijn lezers en voor mijzelf in zoverre helderheid dat ik, niet

helenaal onwillekeurig, in het vervolg onderscheid maak tussen de termen voortgang

en vootuitgang. Met voortgang duid ik aan het verdergaan, het zich ontwikkelen van

de mens en zijn cultuur, zonder daarover een positief oordeel uit te spreken. Met

vooruitgang bedoel ik een voortgang die een verbetering inhoudt.

In de oude beschavingen die de onze zijn voorafgegaan was, ook waar een voortgang

van kennen en kunnen werd waargenomen, de visie op de historische ontwikkeling o-

verheersend pessimistisch. De cirkelgang van de geschiedenis (Plato) zou zich blij-

ven herhalen en daarbinnen bood het vooruitzien geen hoopgevend vooruitzicht. Al-

leen de blik omhoog, naar de dingen van eeuwige schoonheid en goedheid, voorkwam

wanhoop. (2) Pas Augustinus buigt de cirkel om tot een rechte lijn, die uitloopt op

de Stad Gods, die in het laatste oordeel losgemaakt wordt van het rijk van de wereld.

Maar in latere eeuwen vinden de aardse zaken hun waarde niet meer alleen in hun voor-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen