Studiedag 'VU Tussen twee VU-ren' - pagina 191

- 165 -

De tweede vraag luidt: Hoe gebruiken de bijzondere universiteiten en

hogescholen en met name de VU hun bijzondere positie in Nederland?

Een antwoord op de zo gestelde vraag kan ik moeilijk geven.

Daarvoor weet ik veel te weinig van het dagelijkse reilen en zeilen

van de VU af. Ik verander de vraag dus in: Hoe zou de VU haar bijzon-

dere positie moeten en kunnen gebruiken?

Daarin ligt niet de suggestie opgesloten, dat ze dat niet nu al doet

c.q. dat onvoldoende doet. Ik denk integendeel, dat ik met wat volgt

behoorlijk wat open deuren intrap. De lezer zal dat uit andere ar-

tikelen zelf kunnen opmaken. Wél denk ik, dat de VU momenteel be-

trokken is in een beweging van een drieslag, waarvan ze twee stadia

heeft doorgemaakt c.q. doormaakt. Of Hegels gesproken hadden we eerst

de these van de apartheid en toen de antithese van de gelijkschake-

ling. Of Kuyperiaans gesproken hadden we eerst de antithese en toen

de (al dan niet 'valse') synthese. Met die tweeslag kan het proces

natuurlijk niet afgelopen zijn. Mijn antwoord op de herziene tweede

vraag luidt daarom: De VU moet een nieuwe vulling geven aan haar

'bijzondere' positie, en wel ten dienste van het geheel der Neder-

landse instituten voor wetenschappelijk onderwijs.

Om dat toe te lichten, moet ik eerst iets zeggen over het huidige

universitaire klimaat, wetenschappelijk, maatschappelijk en politiek.

Uiteraard: zoals ik het beleef en zie. De slinger van de europese

wetenschapsbeoefening gaat de eeuwen door heen en weer tussen Pytha-

goras en Demokritus, Plato en Arostoteles, Baco en Descartes, Hume

en Hegel, feit en idee, analyse en synthese, idealisme en empirisme,

fenomenologie en kritisch rationalisme, of hoe men het noemen wil.

Ik ademde als student in de dertiger jaren in een sfeer van synthese

en fenomenologische methode. Sinds 1960 zitten we in de sfeer van

analyse en positivistische methode. Dat was (weer eens) nodig, na

allerlei ongeoorloofd snelle en globale synthesen van tussen de beide

wereldoorlogen.

Meer gedetailleerde analyses dwingen tot ingrijpende correcties op

gangbare visies. Om het bos scherp te zien, moet je de bomen tellen

en meten. Ja, maar je kunt er niet bij blijven staan. Volwaardige

wetenschap is een dubbele weg, een heen en weer tussen analyse en

synthese. De 'feiten' waartoe men zich 'wetenschappelijk' wil beperken,

bestaan niet. Zij worden door de menselijke geest -bewust of onbewust-

geselecteerd en in grotere verbanden geplaatst. En als het ons werke-

lijk gelukt, die werking uit te schakelen, blijken de dan uitgeklede

feiten geen omvattend inzicht op te leveren. Met het tellen en meten

van bomen zie je geen bos meer. Vandaar de verzuchting aan de univer-

siteit: "Wat wij weten is niet belangrijk, en het belangrijkste kunnen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen