Studiedag 'VU Tussen twee VU-ren' - pagina 197

- 171 -

reeds in een beroepscode van wetenschappelijke werkers vastgesteld moeten

worden. Ook kunnen er tijdelijk grenzen worden gesteld, moratoria, zo-

lang de risico's niet kunnen worden berekend of in de hand gehouden.

Ook kunnen er, waar de mogelijkheid voor onderzoek en toepassing nu een-

maal altijd beperkt zijn, prioriteiten worden gesteld. - Maar dat alles

vergt geen 'christelijke wetenschapl. Het ligt in de aard van het weten-

schappelijk handelen zelf. Het christendom moge er enkel steeds aan

herinneren.

De enige wetenschap die hier om afzonderlijke aandacht vraagt is de

theologische. Haar positie als wetenschap is zelfs aangevochten. Behan-

deling van haar problematiek vraagt echter meer ruimte dan wij hier mogen

claimen - wij moeten er thans helaas aan voorbijgaan.

Christelijke wijsbegeerte? Met het vorige kwamen we al ruimschoots in de

systematische, wetenschaps-filosofische problematiek terecht. Of de wijs-

begeerte tot de wetenschappen moet worden gerekend dan wel een eigensoor-

tige discipline vormt, is een omstreden kwestie. Tenslotte gaat het haar

om wijsheid, de wetenschap om kennis, al is het onderscheid tussen die

twee nu ook weer niet zo makkelijk aan te geven.

Nu is de vraag naar de mogelijkheid van een christelijke wijsbegeerte

onzinnig, en wel om vier redenen: historisch is de westerse filosofie

eeuwen lang christelijk geweest; feitelijk is er een zeer actieve wijsgerige

bedrijvigheid die zich christelijke of calvinistische wijsbegeerte noemt;

het spraakgebruik kent een joodse, hindoeïstische, een marxistische en dus

ook een christelijke wijsbegeerte; en ten slotte hangt het er maar van af

hoe men 'wijsbegeerte' wil definiëren en omgrenzen, of er in zo'n definitie

plaats is voor inhoud-bepalende adjectiva.

Maar daarmee kunnen we ons er niet van afmaken. Tenslotte is wijsbegeerte

steeds weer opgetreden met voor het christelijk geloof onaanvaardbare

pretenties: systeem van absolute waarheid, heilsleer zelfs. Rationalisme

en idealisme zijnde onderscheiden systematiseringen van het vertrouwen in

de objectieve, absolute waarheidskracht van de rede. Zij hebben de opkomst

van de moderne wetenschappen mogelijk gemaakt en de westerse cultuur ge-

stalte gegeven.

Dit vertrouwen in de rede bleef niet onaangevochten. Kant schreef zijn

Kritiken. Het gezag van de rede wordt in de 19e eeuw verder ondermijnd

door 'les trois maltres du soupcon': Marx, Nietzsche, Freud (zegt Ricoeur).

De rede is een menselijk denken,is de denkende mens, en de mens is maat-

schappelijk, creatuurlijk, psychisch geconditioneerd. La condition humainel

Thévénaz kan zelfs spreken van 'la condition de la raison'. Daarom doet de

rede wijs om...niet naar wijsheid te streven, want waar de geconditioneerde

mens de wijsheid in pacht denkt te hebben, verabsoluteert hij daarin zijn

beperktheden. Contre la sagessel (Nabert). Alleen theo-sofie en anthropo-

sofie en het zogenaamde wetenschappelijke dialectisch materialisme maken

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen