Studiedag 'VU Tussen twee VU-ren' - pagina 196

- 170 -

kelijkheid en in de vrije kennisoverdracht te elimineren.Wetenschap en

ideologie staan met elkaar op gespannen voet. Ook de godsdienst kan de

wetenschap de wet niet voorschrijven, gesteld dat hij dat zou willen.

Toch kan er in twee opzichten van heteronomie gesproken worden. Ten

eerste in zover elk wetenschappelijk onderzoek, elk technisch handelen

inspelen moet op de structuurwetten van zijn materiaal - anders vallen

er brokken. Dr. Dippel verzekerde steeds weer dat de ingenieur (hij werkte

bij Philips) bescheidener en gehoorzamer werkte dan de meeste alpha-

wetenschappers.

De regel-structuren in de werkelijkheid zijn veelsoortig; elke wetenschap

heeft voor de bestudering van haar materiaal de geëigende methode nodig.

Vandaar de grote diversiteit van wetenschappen en hun methoden. Toch is

de indeling in natuur-,cultuur- en menswetenschappen ongeschikt.

Want alle zijn in de grond menswetenschappen, en wel in tweeërlei opzicht:

zij worden bedreven door de menselijke rede binnen het bestek van haar

mogelijkheden, èn zij werken op het menszijn terug. Beide is in alle

wetenschappen het geval, zij het in meerdere of mindere mate. De wiskunde

kan verder van de concrete menselijkheid abstraheren dan bijv. de econo-

mie - toch werkt ook de wiskunde volgens regels van het menselijk verstand

en zij werkt langs de omweg van andere wetenschappen (o.m. de economieI)

op het menszijn terug - Reden te meer dat de mens t.a.v. zijn wetenschap-

pen op zijn tellen passen moet. De wetenschappen, met hun technische

handlangers, kunnen zich immers ook tégen de mens keren. D.w.z. dan

keert de mens zich 'wetenschappelijk' tegen zijn medemensen, tegen het

leven, de aarde. In zover de ratio iets zelfstandigs is t.p.v. de mens,

is zij geneigd te handelen volgens de regel 'wat kan, mag', of zelfs:

moeti De mens dient echter de baas te blijven over eigen daden. En in zo-

ver is de wetenschap hier in een tweede opzicht heteronoom. Maar dan heb-

ben we de wetenschap, of het menselijk verstand, gehypostaseerd tot een

zelfstandig-opererende entiteit. Terwijl wij toch moeten inzien, dat dat

verstand een van de handelingen is waarmee de mens zich in zijn wereld

oriënteert en waarmee hij met de werkelijkheid communiceert.

Juist omdat dit zo eerlijk mogelijk dient te geschieden, moeten inter-

fererende invloeden worden uitgeschakeld. Juist terwille van die'hetero-

nomie ' dient de autonomie der menselijke wetenschapsbeoefening te worden

verdedigd.

Laten we zeggen: autonoom, niet autarkisch, niet zelfgenoegzaam. De

mens dient moediger dan vroeger nodig was grenzen te stellen aan weten-

schappelijk onderzoek en aan de toepassing van de resultaten daarvan.

Een definitief 'halt' komt uitsluitend in aanmerking waar onderzoek en

toepassing zich richten op de destructie van mens en wereld - dat zou

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen