Studiedag 'VU Tussen twee VU-ren' - pagina 74

- 66 -

Bij de keuze van een wetenschappelijk onderzoek kan men zich bij-

voorbeeld afvragen of het onderhavige onderzoek gezien wordt als een

kreatief en verantwoord middel om werkzaam te zijn als een verant-

woord rentmeester óf bijvoorbeeld als een poging om de samenleving

rationeel en gepland te beheersen (zie bijv. de humanistische futuro-

logie als middel tot een integrale beheersing van de toekomst). Daarom

is de keuze van de te onderzoeken problemen ook niet op objektieve

basis geschoeid. Zo weerspiegelt de keuze van veel ekonomische studie-

objekten in de naoorlogse periode een duidelijke aansluiting bij het

groei-optimisme, waarin de sociale kosten van de groei verwaarloosd

werden (en dus ook niet ekonomisch geanalyseerd werden).

De mensopvatting in veel wetenschappen is eveneens geen boven alle

kritieken verheven uitgangspunt. In het algemeen is het wetenschappe-

lijke mensbeeld zeer eenzijdig en gereduceerd: de 'homo economicus'

is bijv. een wezen dat door zijn drang tot inviduele nutsmaximering

een duidelijk hedonistische en egoïstische inslag vertoont;

de 'ekonomie van het altruïsme' is altijd zeer stiefmoederlijk behandeld.

De positivistische (ogenschijnlijk waardevrije) opvatting dat de mens

slechts is wat wetenschappelijk waarneembaar is van hem, is in deze

een zwak uitgangspunt, omdat daarbij de mens slechts vanuit één invals-

hoek kan worden geobserveerd:eris geen totaalvisie op de plaats en

taak van de mens.

Bij de gehanteerde methodiek komen vaak al evenzeer ethische

keuzemomenten binnen. Een aktueel vraagstuk is bijvoorbeeld of DNA-

onderzoek verdedigd kan worden door te verwijzen naar de noodzakelijke

vooruitgang der medische wetenschappen. Hier zal het in het algemeen

een gezond uitgangspunt zijn dat niet elk maatschappelijk doel de weten-

schappelijke middelen heiligt: geen enkel middel is neutraal ten aan-

zien van ethische overwegingen. Ook de keuze van de gehanteerde methodiek

zal soms mede vanuit een buiten-wetenschappelijke invalshoek verantwoord

moeten worden.

Feiten worden meestal aangedragen om een theorie te bevestigen of

een uitspraak te staven. Daarbij dient men echter te beseffen dat feiten

pas funktioneren in een bepaalde kontekst die door de mens zelf

geschapen wordt. Indien bijvoorbeeld het ongeremde groeistreven verdedigd

wordt door te verwijzen naar het waargenomen keuzegedrag en de geuite

voorkeuren van deelnemers in het ekonomisch proces, dan wordt hierin

een a-normatieve selektie van geobserveerde gegevens toegepast; immers,

andere en wellicht even reële keuzemogelijkheden (zoals een stationaire

ekonomie) zijn hoofdzakelijk door het ontbreken van volledige informatie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen