Studiedag 'VU Tussen twee VU-ren' - pagina 235

- 207 -

Subthema "Emancipatie".

Uitgangsvraag: Een funktie van de VU is altijd geweest de emancipatie

van de "kleine luyden". Kan en moet de VU een emanciperende rol

blijven vervullen en zo ja, in welk opzicht.

Wanneer het in het bovenstaande gaat om emancipatie van de "kleine

luyden", wordt waarschijnlijk gedacht aan de definiëring in de geest

van emancipatie als een proces "waarbij sociale groeperingen vanuit

een tweederangs positie in de samenleving naar een volwaardige plaats

oprukken en geïntegreerde bestanddelen van de samenleving worden"

(Grote W.P. 7e dr. 1978).

Als het gaat om de gewenstheid van een blijvende emanciperende funktie,

van oen instelling als de VU, zal het begrip "emanciperend" eerst

helder omschreven moeten worden. Zien we de emancipatie van een be-

paalde groep of van groepen mensen als een middel om een verder lig-

gend doel te bereiken, of is emancipatie zelf als einddoel geformu-

leerd. Geven we emancipatie een (ped)agogische lading, of een poli-

tieke, of allebei ?

Een universiteit heeft een wetenschappelijke en een maatschappelijke

funktie die nauw met elkaar verweven zijn. Een ivoren toren positie

heeft de VU nooit gehad en zal ze, gezien haar doelstelling ook

nooit kunnen innemen.

Als het dus gaat om de vraag of de VU een emanciperende rol moet

blijven vervullen, is mijn antwoord zonder nadere uitwerking en

toelichting al volmondig "ja". Maar daarmee is toch te weinig gezegd.

Het lijkt me verhelderend om de uitgangsvraag te bekijken vanuit een

omschrijving van het begrip "emancipatie", zoals die in de sociale

pedagogiek vaak gebruikt wordt.

Doel van de emancipatie is dan: bevrijding uit het menszijn bedreigen-

de afhankelijkheidsrelaties, vervreemding, repressie, e t c .

Als noodzakelijke stappen om het doel te bereiken worden genoemd dat

te emanciperen groepen/enkelingen

a. leren kritisch te reflekteren op maatschappelijke verhoudingen,

b. zich bewust worden van eigen behoeften en van eigen mogelijkheden,

c. zodanig gaan handelen dat de weg vrijgemaakt wordt voor de

opheffing van de emancipatie belemmerende faktoren.

Als nadere toelichting op de punten a, b en c het volgende:

In het begrip "kritisch" ligt besloten dat de bestaande maatschappe-

lijke verhoudingen gekend worden; dat er alternatieve mogelijkheden

bekend zijn, waaruit een keuze is gemaakt als nastrevenswaardig;

dat de huidige maatschappelijke verhoudingen geanalyseerd worden tegen

dit "ideaalbeeld".

In de refleksie komen aan de orde:

- het in staat zijn om ervaringen/kennis te ordenen en deze onder

woorden te brengen;

- het kunnen plaatsen van ervaringen/kennis in een bredere kontekst

op grond van vroegere ervaringen, zelfkennis, kennis van de eigen

omgeving, bredere samenleving, etc.;

- het kunnen plaatsen van ervaringen in het licht van (een) doelstel-

ling(en), bijvoorbeeld persoonlijk doel, groepsdeel, maatschappe-

lijk doel;

- het kunnen aanbrengen van nieuwe ordeningen in ervaringen/kennis,

waardoor er nieuwe handelingsperspektieven ontstaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen