Studiedag 'VU Tussen twee VU-ren' - pagina 203

- 177 -

de VU staat in nauw verband met wat Kuyper uitsprak in 189 1 op het

'sociaal kongres' in zijn grootse programmatiese rede over 'Het sociale

vraagstuk en de christelijke religie'. Hij voltrekt daarin het demaskee

van de liberale vrijheidsideologie: 'Niet alleen 'vrijheid' maar ook 'ge-

lijkheid en broederschap' had de Fransche Revolutie in haar bloedroode

banier geschreven.... Doch, helaas, die 'gelijkheid' waarvan men gedroomd

had, liep uit op steeds stuitender ongelijkheid; en voor de beloofde

'broederschap' kreeg men een vernieuwde opvoering van de fabel van den

wolf met het lam'. Tot zover is de VU en het hele 'bijzonder onderwijs'

ook nog te begrijpen als een gerechtvaardigde noodmaatregel, een in prin-

cipe tijdelijke uittocht uit het openbaar onderwijs met het oog op de

vrijheid van allen.

Maar nu is dat toch niet alles wat er over de opzet van deze Vrije

Universiteit te zeggen valt. Er is meer.

Geven wij nogmaals het woord aan de stichter van de VU, Kuyper.

Deze komt in 'Het sociale vraagstuk en de christelijke religie' ook te

spreken over de sociaal-demokratie. Hij zegt daarover: 'Of ook zoekt...

de doldriftige ijveraar den brand in het huis te steken, om door wilde

revolutie zijn tabula rasa te verkrijgen, waarop dan straks het nieuw

getimmerde verrijzen moet, dan is het beslist onze roeping, als

Christenen, om, met het apostolisch Woord op de lippen, van alle aan-

randing van het gezag af te manen, kloek alle daad van geweld of wet-

schennis tegen te staan, en luide en hoog den eisch te doen weerklinken,

dat nooit anders aan de draad der historische ontwikkeling dan door ge-

leidelijke overgang en in den wettigen weg mag worden voortgesponnen'.

Dit werd uitgesproken op een sociaal kongres en niet bij de opening

van de VU, maar het is, lijkt mij, ook voor de VU en voor wat daar in •

de beoefening van wetenschap wel en niet kan en mag kunnen, typies.

Krities tegenover het liberalisme en tegelijk onkrities tegenover wat

dan heet 'gezag', 'geleidelijke overgang' en 'den wettigen weg'.

Dus, want dat ligt daarin besloten: uitsluitend de mogelijkheid van

een kwalitatief andere maatschappij dan de kapitalistiese, uitsluitend

de vrijheid om de mogelijkheid daarvan onbevangen te onderzoeken.

Inderdaad, tussen twee vurenl Tussen het drukkend overwicht van de

bourgeoisie en de opkomende arbeidersbeweging, die beide de 'kleine

luyden' angst aanjagen. Tussen een ontmaskeren van het burgelijk vrij-

heidsideaal en het karakturaliseren van wat de sociaaldemokratie na-

streeft. Op dit punt bleek de vrijheid van de Vrije Universiteit be-

perkt door de innerlijke onvrijheid van de kleinburger en zijn woord-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen