Verslag studiedag 'VU tussen twee VU-ren' - pagina 82

wetenschappelijke werk gedaan. Men ontbindt in factoren. Het is de tijc van

het structuralisme, van taalanalyse, formalisering, matnemaT^isering, quar.-

tificering van de wetenschappen. En daar sta je machteloos tegenover, want

je moet allemaal zeggen: Dat mag ook, dat moet ook, dat corrigeert allerlei

te snelle beweringen en syntheses uit vroegere perioden; je kunt hier nooit

absoluut nee tegen zegge.n. Maar het is analytisch, en analyse is de nelft;

de synthese is de andere en meerdere helft, waarop de analyse mijns i.nziens

teleologisch gericht moet staan.

Een goed voorbeeld is hier de evolutieleer. Het leven wordt - althans in de

populaire formulering ervan - regressief causaliserend bekeken en het ein-

digt in "nothing but the 3ig Bang". Zou je de omgekeerde weg volgen en van-

uit de Big Bang naar boven kijken, dan zou je stomverbaasd staan en moeten

zeggen met woorden die ik eens hoorde van professor De Froe: In de evolutie

is het onwaarschijnlijkste steeds gebeurd". En dan ga je weer stamelen van

het wonder van de werkelijkheid; en dat doe je niet in je vrije tijd naast

je wetenschap, maar in de wetenschap. En als dat in onze wetenschap zou wor-

den ingebouwd, dat besef "het is vol wonderen om u heen", dan zou het hele

cultuurklimaat in ons Europese denken veranderen. Ik denk ook aan het causa-

le denken. Wij zijn helemaal gevangen in dat causale denden; wij denken er

niet over na, waar dat causale denken als causaal denken dan vandaan komt.

In zijn boek "Erwagungen zu einer Theologie der Natur" zegt Pannenberg:

"Het laatste woord is aan de contingentie, want de contingentie poneert de

causaliteit, niet omgekeerd." Wat betekent dat voor ons hele ons bewegen in

de werkelijkheid? Ik neem een voorbeeld: Je kunt allerlei studies over

Goethe lezen, die hem ontbinden in factoren, van AufklSrung en piëtisme,

van Sturm und Drang en klassieke invloeden, maar dan heb je Goethe nog niet.

De creatieve synthese is oneindig belangrijker, al moet het op het vorige

berusten. En dan moet je niet zeggen: Dat is niet meer wetenschappelijk.

Daar komt pas wetenschap tot haar doel. Dat is pas echt wetenschappelijk.

En dan denk ik wel eens: Waarom hebben we in onze tijd zo weinig of geen

Huizinga's meer? Die naam Huizinga bedoel ik nu gewoon alleen maar als sym-

bool voor vele andere namen. We zijn allemaal als de dood geworden voor het

subjectivistische risico daarbij. Ik heb altijd toch een besliste sympathie

voor mijn collega Van den Berg met zijn Metabletica, die dan rustig tegen de

stroom in zwemt en natuurlijk van iedereen op zijn kop krijgt; en ik zou

zeggen: Heb die moed toch ook eens. We moeten die moed allemaal weer nebben,

om het dan ook wel beter te doen dan hij. En ik heb het gevoel dat ik aan

de Vrije Universiteit (dat moet ik wel eerlijk zeggen) nog wel eens mijn

70

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen