Verslag studiedag 'VU tussen twee VU-ren' - pagina 90

niet-christenen? Hij zet zijn inzicht als volgt >:iteen. Vrij onderzoek, zo

vervolgt Kuyper, leidt tot botsing. De een trekt op de <caart van het leven

de lijnen anders dan zijn buurman. Hieruit ontstaan wat men noemt scholen

en richtingen. Het grootste conflict noemt hij dat tussen degenen die uit-

gaan van een proces van evolutie en degenen die blijven vasthouden aan de

belijdenis van God Drieënig en zijn Woord, die uitgaan van schepping, zon-

deval, het wonder van de wedergeboorte tot herstel van de schepping, het

getuigenis van de Heiige Geest. Deze laatste zijn voor de calvinist met

zijn bewustzijn zelf gegeven,

In feite herleidt Kuyper het door hem genoemde fundamentele verschil niet

tot een verschil tussen al dan niet wetenschappelijk, niet een verschil in

methode, maar tot een verschil in bewustzijn. Kuyper spreekt in dit ver-

band over "tweeërlei menselijk bewustzijn", "is nu zijn eigen bewustzijn

het primum-verum (het eerst ware, het begin van de waarheid), waarvan el-

ke man van wetenschap noodzakelijkerwijs uitgaat, en moet uitgaan, zo

volgt hieruit dat overeenstemming tussen beiden niet gevonden kan worden

(...) en dat beiden niet einders kunnen, noch als eerlijke mannen anders

mogen, dan elk voor zich een wetenschap van heel de kosmos optrekken, die

past bij de grondslag die onwrikbaar vastligt in hun eigen zelfbewustzijn."

Kuyper legt er de nadruk op dat het verschil niet wordt gefundeerd op enig

uiteenlopend resultaat van onderzoek. En hij raadt zijn volgelingen aan:

"Wat astrologen of geologen, wat physici of chemici, wat zoölogen of bac-

teriologen, wat historici of archeologen aain het licht brengen moet, mits

losgemaakt van de hypothese die zij erachter schoven en van de conclusiën

die zij eruit getrokken hebben, als feit door U gecontroleerd, na controle-

ring vastgesteld en in het geheel van Uw wetenschap worden opgenomen".

Hoe Kuyper de verhouding tussen bewustzijn en wetenschap nu precies zag, is

mij niet helemaal duidelijk geworden. Wel lijkt mij duidelijk te zijn dat

wat christenen en niet-christenen onderscheidt niet is de methode waarvan

zij zich bij hun arbeid bedienen, noch het resultaat van onderzoek, maar

het bewustzijn, op grond waarvan zij het uitgangspunt kiezen en de onder-

zoeksresultaten interpreteren. Het wil mij dan ook voorkomen dat degenen

die christelijke wetenschap bepleiten - in de congresbundel is dat alleen

J.D. Dengerlnk (blz. 26) - méér willen dan Kuyper op het oog had (althans

afgaande op de geciteerde Stone-lezing), en dat degenen die een christelij-

ke wetenschap, die zich door een eigen methode kenmerkt, niet mogelijk of

wenselijk achten, geheel op de lijn van Kuyper zitten. Men kwelle zich dus

78

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen