Verslag studiedag 'VU tussen twee VU-ren' - pagina 70

werkelijkheid op een totaal andere wijze. De regels van de rekenkunde - on

een ander voorbeeld te geven - zijn niet dentcbaar zonder ons manipuleren

van objecten. Het kind in de box dat met blokjes aan het spelen is, leert

al doende wat optellen en aftrekken is (Piaget).

Zelfs als wij de naam van een medemens uitspreken klinkt daarin mee wat wij

van de ander verwachten, waarop wij bij hem of haar kunnen rekenen op grond

van onze ervaringen met die ander.

Een tweede opmerking. Kennis is nooit voltooid. Ons kennen is een procesma-

tig, dynamisch gegeven; het gaat daarin om wat Van Peursen een "doorgaande

onthulling van de werkelijkheid" noemt. Die onthulling is een zaak van de

menselijke gemeenschap. Onze inzichten groeien, worden in interactie met

anderen gecorrigeerd, maar zijn nooit af.

Dit progressieve proces wordt bij de mens sterk gestimuleerd door een spe-

cifiek menselijke karakteristiek: de mens is een symbolisch wezen,d.w.z.

hij kan door middel van werkelijkheidsrepresentanten, vooral taaisymbolen,

verinnerlijkt met de werkelijkheid handelen.Wij spreken in dit verband van

denken. Door die faculteit werd het mogelijk onze ervaringen in het omgaan

met de werkelijkheid los te maken van het concrete handelen en deze op een

abstracte, gesystematiseerde wijze symbolisch te formuleren. De mens is in

staat zijn kennis rationeel te expliciteren.

Deze rationele, expliciete kennis, hoe indrukwekkend zij op zichzelf ook

moge wezen, mag niet gelijk gesteld worden aan het menselijk kennen als

zodanig. De rationele kennis ligt verworteld in een brede zone van kennis

die een impliciet karakter draagt. Wij weten meer dan wij kunnen zeggen.

Hetgeen iemand over zijn of haar partner kcin zeggen is verdwijnend klein

in vergelijking met wat hij of zij omtrent de ander weet. Die stilzwijgen-

de kennis komt voortdurend tot uiting: in de wijze waarop wij met de an-

der verkeren, het al of niet vertrouwen op de ander, het liefhebben van

de ander, enz.

Deze niet rationeel geëxpliciteerde kennis wordt vaak tot uitdrukking ge-

bracht in kunstuitingen, in symbolische handelingen, in rituelen, in

mythische verdichtselen, in profetische ontboezemingen, enz. Deze "duiste-

re" kennis is vooral kennis die betrekking heeft op zin en zijn van het

gegevene. Dat laatste is relatief het eenvoudigst rationeel te explicite-

ren. Het vormt ook dat gebied van kennen dat ons het minst in ons bestaan

raakt. De wetenschap heeft zich vooral op dat laatste terrein gericht en

58

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen