De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 238

Het ging echter niet slechts om de tegenstelling tussen wat Voetius

leerde en wat de independentisten voorstonden. Immers er was

geen bedreiging door enige groep die independentistisch dacht. Het

ging er om of de door H.H. Kuyper nagestreefde synodale macht,

volgens de door Nauta genoemde formule van het absolutisme: 'ex

jure Dei', ook beperkt werd door de geldende Kerkenorde. Die

regehng dateerde uit 1581 en was sindsdien vrijwel niet herzien. De

regehng bevatte daardoor vele bepalingen, die aangevuld en

verklaard moesten worden. Bekend was de Korte Verklaring van de

Kerkenordening door ds. Joh. Jansen. Het opmerkelijke was dat ook

Jansen van de lijn van Abraham Kuyper en Rutgers op die van

H.H. Kuyper was overgegaan. De herdruk van zijn Korte Verklaring

erkende veel minder de grenzen aan de synodale macht, die dan

ook in de oorlogsjaren haar toppunt bereikte. Maar vooralsnog

verzetten vooral dr. J. van Lonkhuyzen en Greijdanus zich tegen de

uitbreiding der synodale 'authoritatieve macht'.

In zijn nota aan Curatoren van 15 oktober 1937 signaleerde

VoUenhoven een omslag in de tijdgeest, waartoe ook deze neiging

naar 'aristocratisch hegemonisme' behoorde. Hij schreef over een

'reeds lang merkbare maar nog vrij plotseUng in breeden kring naar

voren tredende wending van individuahsme, idealisme, democratie

en independentisme naar universalisme, irrationalisme,

aristocratische pohtiek en hiërarchische neiging.'

De kroniekschrijver van het G.T.T., dr. K. Sietsma, gaf na de

promotie van Bouwman een beknopte samenvatting van de

ontwikkeling in hiërarchische richting:

Daar is zonder twijfel een opklimmende reeks bestaande in: sommige

verdedigingen van het schorsingsbesluit van Assen, van zijn

kerkrechtelijke zijde bezien; de latere artikelen, vooral van Prof.

Kuyper, over het tuchtrecht van de meerdere vergaderingen; de

artikelen en het boek van Ds. Jansen hierover; en nu het proefschrift, il

waarvan de voorbereiding en officieele aanvaarding de laatste geste van

Prof. Kuypers ambtelijke loopbaan was.

Het was de grote vraag bij het aan de orde stellen van 'leerge-

schillen' op de synode in 1936, of er nog een eigen rol voor de

plaatselijke kerken zelf overbleef, indien de synode met 'autho-

ritatieve macht' zelf de zaken ging beslissen. Naast de inhoud van

de besluiten over die 'leergeschillen' was ook van veel belang hoe

232

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen