Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 19

betrouwbare informatie is opgevat. Alle geschiedschrijvers, die wat bre-

der over die bekering schreven, zijn door die confidenties van Kuyper

misleid. Zodra deze brieven publiek toegankelijk zijn ben ik bereid dat

punt breder toe te lichten.

Hoofdstuk 2 beschrijft hoe Kuyper het leiderschap van Groen van

Prinsterer overnam. Tevens blijkt uit het verdere verloop van het ver-

haal dat het aan Kuyper niet gelukte om het geestelijk leiderschap van

Kohlbrugge over te nemen. In de jaren 1870 tot 1876 ontwikkelde Kuy-

per reeds de gedachte aan een vrije universiteit, die bij Groen in kiem

al lang aanwezig was.

In hoofdstuk 3 vertel ik de ontstaansgeschiedenis van de VU meer gede-

tailleerd dan tot dusver. In december 1877 besluiten Kuyper en enkele

van zijn vrienden in de woning van de bierbrouwer W. Hovy tot de

oprichting van de VU. Maar over het vooroverleg met leden van de ker-

keraad van de Hervormde Kerk van Amsterdam en met de betreffende

wethouder van Amsterdam werden geen aantekeningen gevonden, ook

niet in de kerkeraadsnotulen.

Hoofdstuk 4 gaat dieper in op de betekenis van de VU voor de kerkge-

schiedenis, met name wat de relatie tussen de VU en de Doleantie be-

treft. Maar ook de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam en de Ge-

meenteraad van Amsterdam hebben een zekere mede-verantwoordelijk-

heid gedragen voor het ontstaan van de Doleantie.

Omdat de VU in belangrijke mate een Kuyper-universiteit is geweest,

moest ook de leer of het stelsel van Kuyper uiteengezet worden. Ik heb

die theologisch-wijsgerige stof over de hoofdstukken 5 en 8 verdeeld. In

hoofdstuk 5 werd het accent meer op Kuyper als docent, schrijver en

leermeester gelegd en in hoofdstuk 8 meer op zijn theologie en wereldbe-

schouwing.

De uitvoerigheid in de behandeling komt voort uit de grote omvang van

de stof. Het was mij niet mogelijk die zaken meer beknopt te behande-

len. Ik hoop een vervolg op dit boek te schrijven, waarin ook de 'Wijs-

begeerte der Wetsidee' aan de orde komt. Hiervoor heb ik nu reeds de

weg willen banen en ook dat is een oorzaak van de bredere behandeling.

Hoofdstuk 6, om de macht en de beginselen, behandelt het conflict

Lohman-Kuyper op basis van de gevoerde correspondentie. Lohman

heeft getracht de VU ervoor te behoeden dat zij een exclusieve Kuyper-

universiteit zou worden, terwijl Kuyper juist exclusieve schoolvorming

wilde. De aanleiding tot het conflict lag in de politiek, en de gerefor-

meerde beginselen vormden de inzet. Of nauwkeuriger: het werd geen

conflict over de inhoud van de gereformeerde beginselen, maar over de

methodologie. Bij Lohman kwamen de gereformeerde beginselen niet

tot hun recht, meende men, omdat hij de senaat niet wilde volgen 'in

15

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen