Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 320

inderdaad Gods zaak was die werd gediend of althans die Kuyper wilde

dienen. Hij sprak slechts over het eventueel aanwezige persoonlijke ele-

ment daarin, terwijl de grote vraag was of de 'gereformeerde zaak', in

onderscheiding van de 'hervormde', de 'katholieke'of bijvoorbeeld de

'socialistische' zaak wel, in eigenlijke zin, Gods zaak was.

Met Kuyper zijn we daarom nog niet klaar.

Van de kleine luyden heeft Kuyper een goed georganiseerd en actief op-

tredend volksdeel gemaakt, met een aantal prominente leiders. We den-

ken vooral aan de hoogleraren van de VU. Maar ook zijn namen te noe-

men van bekende mensen die zich van de kuyperiaanse wereld hebben

afgekeerd. Ik denk aan de feministische schrijfster jkvr. C.A.M, de Sa-

vornin Lohman, aan de VU-hoogleraren F.J.J. Buytendijk en H.J. Pos,

aan de schilder P.C. Mondriaan jr., aan het dubbeltalent Jan Wolkers

en aan de schrijvers Maarten 't Hart en J.M.A. Biesheuvel en ook aan

de politicus dr. J.M. den Uyl, de hoge ambtenaar en hoogleraar J. van

Baal en de schaker J.H. Donner. Hun optreden stelt indringende vragen

aan de kuyperiaanse wereld.

Als we nu onze koers uitzetten voor een vervolg over de jaren 1905-

1960, dan blijft het doel met de opdracht gegeven: 'een onderzoek te

doen en publikaties te verzorgen over de geschiedenis van christelijke

wetenschapsbeoefening, in het bijzonder aan de Vrije Universiteit, naar

haar maatschappelijke, culturele en politieke aspecten.'

We zijn met het onderzoek en de eerste publikatie bij het jaar 1905 uit-

gekomen met een wettelijk erkende, kuyperiaanse VU.

Voor het vervolg moeten we letten op tenminste een vijftal factoren:

1. tegenstrijdigheden in de kuyperiaanse synthese,

2. nieuwe inzichten door wetenschappelijke, maatschappelijke, culture-

le en politieke ontwikkelingen,

3. de samenstelling van de Gereformeerde Kerken, waartoe ook de ker-

ken van de Afscheiding behoorden,

4. een jongere generatie, waartoe behalve epigonisten, revisionisten en

afwijzers ook creatieve denkers behoorden,

5. krachten van buitenaf, die de verzuiling wisten open te breken.

Ook moeten we op Kuyper terugkomen. Hij publiceerde na 1905 nog de

invloedrijke werken Pro Rege in 1911 en Antirevolutionaire Staatkunde

in 1916.

In 1915 kwam men eindelijk publiek tegen de machtige Kuyper in op-

stand. Bavinck nam het initiatief tot de brochure: Leider en Leiding in

de Anti-Revolutionaire Partij, door mr. A. Anema, dr. H. Bavinck, mr.

P.A. Diepenhorst, mr. Th. Heemskerk en mr. S. de Vries Czn. Deze

schrijvers waren drie hoogleraren en twee curatoren van de VU.

Dat de brochure niet eerder verscheen en in 1915 nog nodig was, toont

314

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen