Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 122

teit om recht te doen tussen de kringen onderling, omdat 'haar gebied

de kring der kringen is'. Ook de wetenschap bezit haar eigen levenster-

rein, waarin de waarheid souverein is, en waarin ze 'noch onder Staats-

voogdij noch onder kerkelijke curateele verbastere van haar aard'. Door

'de sprekende formule van Groen', stelde Kuyper zo een uiterst belang-

rijk onderwerp aan de orde.

Immers, sinds de kerstening en de tweedeling van het Romeinse we-

reldrijk, bestaat het probleem van kerk en staat. In het Oosten en later

in Rusland, werd de kerk ondergeschikt gehouden aan de staat. In het

Westen heeft de kerk altijd een onafhankelijke, kritische functie gehad

en behouden, zodat kerk en staat in het Westen naast elkaar bleven be-

staan. In de Middeleeuwen eisten de steden en universiteiten binnen het

krachtenspel van kerk en staat eigen autonomie op en binnen de steden

verlangden de gilden hetzelfde. De Renaissance gevolgd door de Franse

Revolutie verlangden autonomie voor de individuele mens. Maar door

organisatie en militaire dienstplicht wist Napoleon wel hoe hij de

staatsmacht over de individuele burgers kon herwinnen.

Ook de liberale staat, die vooral de individuele vrijheid predikte, oe-

fende met name door de onderwijswetten geestelijke overmacht uit.

Daartegen zochten de orthodoxe christenen heil bij de kerk, of als daar

de tijdgeest ook doordrong, bij eigen gezelschappen van gelovigen.

Maar Kuyper eiste voor de universiteit en tevens voor vele andere 'le-

venskringen' een eigen, afgeleide souvereiniteit op. Daarin was hij zeer

origineel, omdat daardoor een vorm van vrijheid werd aangeboden die

de bezwaren van het individualisme vermeed. In plaats van vrijheid, in-

dividualiteit en gelijkheid bood hij vrijheid, veelvormigheid en gelijk-

waardigheid.

De wetenschap was volgens Kuyper een belangrijk middel om de vrij-

heid, of liever de vrijheden, te handhaven. Wetenschap was bij hem het

denkend verwerken van de spiegelbeelden van de werkelijkheid. Ons be-

wustzijn zou de spiegel van drie werelden zijn: 'de wereld om ons heen,

de wereld van ons eigen wezen, en de onzichtbare wereld der geesten'.

Bij die verwerking van deze spiegelbeelden der werkelijkheid in ons be-

wustzijn ging de christelijke wetenschap uit van christelijke beginselen.

Van geloofsbeginselen ging, volgens Kuyper, elke wetenschap uit. Het

christelijk beginsel is, volgens de rede ter opening van de Vrije Universi-

teit, de persoon van Christus, die kenbaar is uit de bijbel als Gods

Woord, dat 'objectief onfeilbaar in de Schrift en subjectief ons door

den Heiligen Geest' aangeboden wordt.

Op het hoogtepunt van de rede plaatste Kuyper Christus in het mid-

delpunt. Als het middelpunt van de wereldgeschiedenis staat Christus in

relatie tot alle mensen.

118

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen