De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 127

Ter verduidelijking: die tegenstrijdigheid is dan vaak van inter-mo-

daal karakter, dat wil zeggen dat men ongemerkt van de ene in de

andere wetskring overstapt, zoals van de beweging in de ruimte. De

Griekse wijsgeer Zeno levert daarvan het beroemde voorbeeld met

zijn schildpad, die door de haas niet in te halen is, en zijn elk

ogenblik stilstaande en toch vhegende pijl.

Het slot van de rede van Dooyeweerd, uitlopend op een

publiek gebed, vertoonde enige gehjkenis met wat hij de

schitterende rede Souvereiniteit in eigen kring van Kuyper noemde,

die 'op onnavolgbare wijze de doorgaande antithese tusschen

christelijke en humanistische levens- en wereldbeschouwing in haar

beteekenis voor de wetenschap' tekende.

Vollenhoven merkte in zijn rede op dat het begrip

soevereiniteit in eigen kring een verenging tot wetskring had

ondergaan ten opzichte van de betekenis ervan bij Kuyper.

Vollenhoven en Dooyeweerd beseften in 1926 dat ze met hun

wetssferen, gezichtsvelden of wetskringen een stap verder gekomen

waren dan Kuyper. Maar toch waren ze met hun gemeenschappelijk

onderzoek naar de wetsorde nog niet gereed.

Van de twee inaugurele oraties was die van Dooyeweerd het

duidelijkst. Hij heeft de geschiedenis der wijsbegeerte ook nooit

anders beschreven dan 'in het licht der wetsidee' of in dat van de

westerse grondmotieven. Vollenhoven daarentegen had in zijn

proefschrift die geschiedenis al geheel doorgenomen op de vraag

naar de verhouding van de mathesis en de fysica tot de logica. In

zijn rede werd die geschiedenis opnieuw geheel doorgeploegd op de

vraag naar logos en ratio.

De rede over Logos en Ratio, met allerlei interessante details,

was echter niet goed te begrijpen als men niet tevens de artikelen

over Kentheorie en natuurwetenschap bestudeerde, die Vollenhoven

toen publiceerde in het Orgaan van de Christelijke Vereeniging van

Natuur- en Geneeskundigen in Nederland. Vollenhoven gaf in zijn

rede daar geen samenvatting van, zodat de hoorders niet wisten wat

de spreker met zijn termen precies bedoelde.

Vollenhoven wilde zijn lezers meenemen op studie-avontuur,

maar hij vergat dat hij met logische zeven-mijls-laarzen voortging en

telkens zeer veel eigen studieresultaat bekend veronderstelde. Zo

ook bij zijn inaugurele oratie. Om die oratie te begrijpen, moest

men eerst zijn artikelen lezen, die ook al niet eenvoudig waren.

123

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen