Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 64

bare Eliamantel op een uwer volgelingen te doen vallen. Neem mij niet,

o! uitnemend! zoo gij mij dan maar zegt, wie het is. Een leven als het

uwe moet tot een politiek testament leiden', schreef hij Groen.

Hij vroeg dus om de erfenis als de geestelijke zoon van Groen.

Intussen was hij predikant in Amsterdam geworden. Zijn orthodoxe

collega, dr. J. Cramer, liet hem meteen bij zijn benoeming het volgende

weten:

'ik blijf de moderne richting anti-kerkelijk en anti-evangelisch

noemen. Maar ik protesteer tegen den weg, dien gij wilt inslaan

om ons van haar te bevrijden. Ik noem uw pogingen revolutio-

nair, en met de gezonde begrippen van staats- en kerkrecht in

strijd. Dit hoop ik later breedvoerig te ontwikkelen. Het is echter

goed, dat gij weet wat gij aan mij hebt; daarom schrijf ik het u

nu reeds. Ik heet u welkom als ambtgenoot en broeder, waardeer

uw ijver voor Evangelie en Kerk, en beloof u, ééne lijn met u te

zullen trekken in alles wat met mijne overtuiging strookt, zonder

eenigszins aan de partijzucht te offeren. Maar overigens zal ik mij

verplicht zien tegen u op te komen, bij monde en in geschrifte, zoo

dikwijls uwe pogingen mij toeschijnen meer den bloei uwer partij,

dan het heil der gemeente te bevorderen.'

Hier was de ethische man aan het woord, die Kuyper bij zijn strijd in

de amsterdamse kerk kritisch zou volgen, en zo nodig weerstaan.

Een anonieme brief typeerde wat men over Kuyper dacht: 'aan een

geestelijke oproermaker, zooals gij er een zijt, heeft Amsterdam nog

waarlijk behoefte.'

Maar de oude dominee Hasebroek, die zeker wist dat hij wel eens te-

genover hem zou komen te staan, schreef evenals vele anderen: 'Kom

over en help ons!'

Er werd wat van Kuyper verwacht.

Kuyper nam afscheid van de kerk te Utrecht met een kritische rede

gericht tegen het daar ondervonden conservatisme. Daarna trad hij te

Amsterdam op met de toespraak Geworteld en Gegrond. Daarin werd

het onderscheid tussen de kerk als instituut en als organisme uiteenge-

zet. Hij deed in deze rede niet aan uitleg van de Schrift, want hij ge-

bruikte slechts twee tekstwoorden en hanteerde ze als cultuur-

filosofische termen.

Geworteld was een organische term die bij hem terugging op de ge-

schapen natuur. Gegrond was een bouwkundige term die bij hem terug-

ging op de mechanische cultuur van de 19de eeuw. Als christen waar-

deerde hij de organische schepping hoger dan de na de zondeval ontwik-

60

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen