De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 265

'Hoe is de keuze van het uitgangspunt mogelijk? of: Van welke

aard is de keuze van het uitgangspunt?'

Het verslag van die Delftse colleges, gedrukt voor de

deelnemers en niet in de handel, is helder en beknopt. Het

antwoord op deze derde transcendentale vraag leidde daarbij tot

Dooyeweerds inzicht in de grondmotieven van het Westerse denken.

Het antwoord op de derde grondvraag luidt onder meer:

Hoe is deze zelflcennis mogelijk? Alleen zoo, dat we de geheele

verscheidenheid van aspecten betrekken op een laatste absolute (of

vermeende) oorsprong; dan komen we ook tot zelfkennis. Als de

oorsprong is: God, komen we tot de ontdekking dat onze zelfkennis

geheel afhankelijk is van onze Godskennis.

Het boek Genesis zegt: de mensch is naar het beeld Gods geschapen;

dus kennis omtrent God, die de Bijbel ons leert, voert tot zelfkennis.

Genesis leert, dat God absolute Oorsprong van alle dingen is, terwijl

niets in de geheele wereld ons bezit is; in de gangbare wijsbegeerten is

God nooit absolute en integrale Oorsprong. De Bijbel leert ons ook, dat

de geheele verscheidenheid der raenschelijke aspecten is geconcentreerd

in het hart van den mensch, ons religieus centrum (ook wel ziel of geest

genoemd). Het antwoord op den tweeden grondvraag luidt dus: het

uitgangspunt dat wij behoeven raakt het hart van den mensch; en het

antwoord op den derden grondvraag: de keuze van dit uitgangspunt is

van religieuzen aard. Een religieuze keuze, waardoor ons hart gericht

wordt op een absolute of vermeende oorsprong, is noodzakelijk (bewust

of onbewust). Het uitgangspunt der wetenschap ligt niet in de

wetenschap zelve, maar in het religieuze centrum van het bestaan.

Als we spreken over het absolute, zijn we op religieus terrein; iedere

verabsoluteering is terug te voeren op een religieuze positiekeuze,

nader gepreciseerd op een religieus grondmotief, dat onze denk- en

levenshouding richt. Een verabsoluteering, door de wetenschap niet te

verklaren, is een camouflage van een religieuze daad. Aan iedere

mogelijke wijsbegeerte ligt een religieus grondmotief, d.i. niet iets

individueels maar eigendom van een geheele denkgemeenschap, ten

grondslag, die als een centrale drijfkracht heel onze levens- en

denkrichting bepaalt.

Onze plicht is dus, terwille van het herstel van de denkgemeenschap

van het Avondland, de religieuze grondmotieven der philosophen op te

•sporen en bloot te leggen; en zoo weer te komen tot een wezenlijk

denkcontact. Hierbij moeten we vooral zorg dragen de wetenschap en

het grondmotief niet door elkaar te halen! We moeten het religieuze

grondmotief betrekken op de drie gestelde grondvragen; hierdoor krijgt

het zijn beheerschende invloed. Iedere wijsbegeerte moet het antwoord

geven op de volgende vragen:

259

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen