De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 277

Ik stel het zeer op prijs, dat U een oplossing der gerezen moeilijkheden wilt

bevorderen. Toch is het mij praktisch onmogelijk om geheel Uw wenk op

te volgen. Het is voor mij reeds een zeer bezwarend feit, dat men mij in

mijn werk, zooals ik het opvat, aan banden legt. Natuurlijk wil dat niet

zeggen, dat ik niet met opvattingen van Uw kant zooveel mogelijk rekening

wil houden. Maar mij voorschrijven wat wel en wat niet oirbaar is, werkt

verlammend op mijn werkkracht.

Op die wijze bleef het vraagstuk aan de orde. Op 13 juni 1939

bleek het door Directeuren voorgestelde buitengewoon hoogleraar-

schap voor Gerbrandy onaanvaardbaar. Hij wilde nog tot eind 1941

voorzitter van de Radioraad blijven. Maar Directeuren hielden vol

dat hij moest kiezen. Op 13 juli 1939 vroeg hij uitstel van zijn

beshssing tot 1 augustus. Op 27 juli 1939 viel het vijfde kabinet-

Colijn en op 10 augustus vormde jhr. mr. D.J. de Geer een kabinet,

waarin Gerbrandy als Minister van Justitie optrad. Hij vroeg aan

Directeuren om non-activiteitsverlof, maar moest van hen eervol

ontslag aanvragen. Per 20 september 1939 volgde dat ontslag, maar

Gerbrandy bleef zich professor noemen. Daardoor werd hij met die

aan de VU ontleende titel minister-president van het oorlogskabinet

in Londen.

In de plaats van Gerbrandy werd zijn leerhng mr. J. Oranje,

directie-secretaris van de N.V. Philips te Eindhoven, benoemd. In

1938 was hij bij Gerbrandy gepromoveerd. Zijn benoeming in

september 1939 en zijn inaugurele oratie op 9 februari 1940 vonden

na de Duitse inval in Polen en het begin van de Tweede

Wereldoorlog plaats. Hij zou rector-magnificus van de VU worden,

toen de VU zelf officieel reeds was gesloten.

Op 10 mei 1940 vielen de Duitse legers Nederland binnen,

vooraf-gegaan door luchtlandingen rond Den Haag om de regering

te verlammen en Koningin Wilhelmina te arresteren. De regering

wist niet hoe te handelen, de miUtairen verdedigden Nederland, en

de Minister van Defensie Dijxhoorn regelde bovendien het vertrek

naar Engeland, eerst van de koningin en daarna van de regering.

De ministers lieten hun gezin achter, zodat mede daarom het

besluit niet als een vlucht gezien mag worden. Het ging om het

behoud van het wettige gezag.

Colijn oordeelde anders. Bij de capitulatie kwam 'de smadelijke

vlucht van de Regeering. Terwijl onze mannen bij honderden en

duizenden werden neergeworpen, zochten de Ministers de veilig-

271

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen