Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 57

digd was, wilde terug naar de standenstaat met de gereformeerde domi-

nant van vóór de Franse Revolutie. De ethische richting wilde de christe-

lijke naam behouden, omdat daarin nog iets goeds was. De anti-revolu-

tionaire richting wilde noch terug naar de vorige eeuw, noch meedoen

met de tijdgeest, maar erkenning dat verschillende partijen in de samen-

leving bestaansrecht hebben. Bij Kuyper ging het in de richting van: vrij-

heid voor allen, gelijke rechten voor verschillende partijen en geen valse

broederschap. De standenstaat moest een plurale samenleving worden.

Die visie, waarbij ook Groen was uitgekomen, vertolkte Kuyper met

jeugdig elan voor de kerk, de school en de gehele maatschappij.

Een maand later, vlak voor de verkiezingen van 1869, vond op 18, 19

en 20 mei te Utrecht de eerste publieke ontmoeting plaats tussen Groen

en Kuyper. Samen zouden zij in conflict komen met dr. Beets. Dat zou

het begin vormen van een scheiding tussen de ethisch-irenische en de ge-

reformeerde christenen.

Het was op de algemene vergadering van de Vereeniging voor Christe-

lijk Nationaal Schoolonderwijs.

Kuyper was de eerste inleider. Met een beroep op het volksgeweten

stelde hij de leugen van de neutrale eenheid in de school aan de orde.

Het christendom was niet veilig in de openbare school, die hij een secte-

school van de moderne richting noemde.

Kuyper had Groen, die als erevoorzitter van de vereniging dit jaar ook

de voorzitter van de jaarvergadering was, niet alleen om duidelijkheid

gevraagd, maar ook om het voorkomen van een conflict.

Groen zei daarom met een samenbindende bedoeling, onder meer:

'Reeds in 1851 heeft Dr. Beets, hij schier alleen, in een vergade-

ring van honderd predikanten, den moed gehad ronduit te verkla-

ren, dat het valsche principe leiden zou tot eene school, waar enkel

lezen, schrijven, rekenen en stilzitten zou worden geleerd.'

Beets, die zelf voor het eerst een vergadering van deze vereniging be-

zocht, voelde zich aangesproken en ingepalmd. Hij verdedigde het be-

houd van de woorden 'Christelijke en maatschappelijke deugden' in de

wet. De openbare lagere school moest tot die deugden opleiden, maar

op een geheel neutrale wijze, zodat niemand zich kon ergeren. Beets was

één van de geestelijke vaders van deze 'leugen' in de openbare school.

'Ik smeek de Vereeniging', zei Beets tegen Groen en Kuyper ingaande,

'niet een misdaad te begaan, en een woord te bestrijden, dat goed kan

doen in de toekomst.' In de bestrijding van het liberale staatsbestel,

door Kuyper satanisch genoemd, vond hij iets daemonisch. Daarmee

begon het conflict.

53

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen