De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 334

gers te vorderen, dat zij bij hun leeren in niets zullen afwijken van

de in 1905 en 1942 gedane leeruitspraken.'

De kerkeraad van Giessendam/Neder-Hardinxveld achtte, dat er

vrijheid was om met de Verklaring van Gevoelen in te stemmen en

besloot de classis voor te stellen geen eis tot instemming met de

leeruitspraken van de kandidaten te verlangen. Het ging hierbij om

de toelating van kandidaat H.J. Schilder, beroepen predikant van

Noordeloos. Na bezoek van de synode-deputaten bonden de

kerkeraden in en werd tenslotte aan kandidaat Schilder de kansel

geweigerd. Hierbij speelde prof. Grosheide een rol, die van H.J.

Schilder een verklaring eiste, die verder ging dan de synode

verlangde. Maar die fout liet de synode lopen.

K. Schilder had op 14 januari 1944 aan alle kerken geschreven

dat hij zijn december-advies aan de synode rondzond, omdat hij in

dienst van alle kerken stond onder de verbintenis 'de leer, die is

begrepen in de Belijdenisschriften van de Gereformeerde Kerken in

Nederland, naastig te zullen leeren en getrouwelijk voor te staan.'

De inhoud van het Prae-advies was ten enenmale onjuist, onder

andere 'in de weergave van de meening der vaderen, en mitsdien in

de uitlegging onzer belijdenisschriften.'

Schilder mocht niet publiceren, zijn huis was gevorderd, zijn

bibliotheek weggesloten, hij was als dogmaticus van de kerken in

die tijd niet in staat zijn beweringen wetenschappelijk te bewijzen.

Het onderduikadres van Schilder was intussen verraden, en hij

verbleef op verschillende plaatsen. Een langere tijd was hij

ondergedoken bij dr. P.J. Jasperse, arts te Leiden, die door het

lenen van veel theologische boeken uit de Leidse Universiteitsbi-

bliotheek probeerde Schilder te helpen om dat bewijs alsnog aan te

dragen.

Maar Schilder had ook argumenten te over om zich in die

laatste oorlogsjaren niet met de kerkstrijd te bemoeien. Hij had zijn

tijd, die nog zou komen, af kunnen wachten. Hij was de belhamel

van het nationale verzet geweest, maar daarna gebruikte hij zijn

pen niet om het verzet tegen de bezetter te stimuleren. Waarom

belette zijn ambtsopvatting hem dan wel om eenzijdig de zaak van

de kerk uit te steUen tot hij openlijk kon publiceren?

Op de synode-vergadering van 24 februari 1944 waren een groot

aantal ingekomen stukken over de leeruitspraken, onder meer van

de classis Middelburg, negen stukken van evenzoveel kerken, 23

brieven van predikanten en ouderlingen, van vertegenwoordigers

328

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen