De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 352

toepassen. Gij moogt U voor uw geweten ook wel afvragen, of het

een onafwendbare plicht is, verschil van meening op kerkelijk gebied

ook te laten resulteeren in het in gevaar brengen van instituten, die

gij vroeger in stand hebt helpen houden of mede hebt opgericht.'

En Koksma vroeg, wat minder afstandelijk: 'Zullen de benauwende

moeilijkheden, die heden ten dage de leden der Gereformeerde

Kerken in Nederland, tot heden de grootste groep onder de

vrienden onzer Vrije Universiteit, beroeren, op de een of andere

wijze terugslaan op haar, die toch blijkens de bedoehng harer

Stichters vrij zal staan, zoowel van Kerk als van Staat?'

Bij de stichting stond de VU inderdaad vrij van de Nederlandse

Hervormde Kerk, maar na de Doleantie waren de VU en de

Gereformeerde Kerken steeds meer met elkaar vergroeid.

Directeuren, curatoren en theologen moesten lid zijn van de

Gereformeerde Kerken, die sinds 1908 een speciaal contract hadden

met de Theologische Faculteit. Die speciale relatie zou pas na 1945,

eerst heel langzaam, anders worden.

Op 19 september 1945 spraken Koksma en Oranje allebei ook

over het laboratorium van prof. Sizoo. In hun verhaal over de door

de Duitsers geroofde neutronen-generator gebruikten ze het woord

'atoombom'. De Amerikaanse demonstratie daarvan ten koste van

de burgers van Hiroshima en Nagasaki en ter bevrijding van de

gevangenen in Azië, ter beëindiging van de oorlog en ter waar-

schuwing van de U.S.S.R., luidde een nieuw tijdperk in. De vragen

omtrent het overheidsgezag en het voeren van een rechtvaardige

oorlog kwamen op nieuwe wijze aan de orde, evenals de ethische

vraag of het geoorloofd is te dreigen met genocide. Maar deze

implicaties van het woord 'atoombom' waren nog niet meteen

duidehjk.

Op 19 september 1945 werd nog niets over Nederlands Oost-

Indië gezegd, ook al kwamen de eerste berichten daarover toen al

binnen. Alleen prof. J.H. Bavinck had die geluiden al geregistreerd.

Op 24 augustus had hij in het nieuwe Gereformeerd Weekblad over

'Indonesië' geschreven. Dat woord was toen nog revolutionair. De

kerken hadden het daar enkele jaren 'zonder onzen steun' moeten

doen, en dat kon wel eens van principieel belang zijn. Bavinck

schreef: 'Als dat Indonesië zichzelf gaat besturen, dan wordt de

zending een hachelijke en moeihjke onderneming. De beschermende

hand van het HoUandsch bestuur trekt zich meer en meer terug.

346

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen