Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 71

vormde kerk van Amsterdam in drie delen verdelen met een eigen zelf-

standige gereformeerde kerk. Die driedeling was een andere dan die in

drie universiteiten. Bij de driedeling in typen universiteiten moest de

protestants-christelijke universiteit dienen voor de gehele orthodoxie,

zowel voor de ethischen, de confessionelen alsook de gereformeerden.

Dat kon niet zijn uiteindelijke bedoeling zijn.

Hij zag nog onvoldoende draagvlak voor een gereformeerde universi-

teit. Daarom deed hij een tactisch voorstel om medestanders te mobilise-

ren en te zien wat eventueel realiseerbaar zou zijn. In dat licht van de

tactiek moet men lezen hoe hij verder over die brede protestants-

christelijke vrije universiteit schreef:

'Hoe geheel anders zou niet de ontwikkeling der geesten, ook on-

der ons, geweest zijn, zoo mannen als Beets, Ten Kate, van Toore-

nenbergen, Gunning, da Costa, Groen van Prinsterer, en ook mi

nog Cramer, Lamers, en anderen, een katheder beklommen had-

den aan een vrije hoogeschool! Hoeveel rijker zou niet de vrucht

zijn geweest, zoo mannen als Rutgers, Gratama, Valeton, de

Geer, Brill, Doedes en van Oosterzee niet verplicht waren geweest,

te arbeiden in een organisme, waarin zooveel hun diepste levens-

overtuiging weerstreed! Wat andere oratie nog zou ten gehoore

zijn gebracht, zoo Dr. de la Saussaye het hoogleeraarsambt aan

de vrije Universiteit met de wijding des gebeds had kunnen aan-

vaarden!'

Door het herhaalde 'zou-geweest-zijn' gaf hij duidelijk aan dat de voor-

gestelde brede protestants-christelijke universiteit door de ethische broe-

ders niet gesteund zou worden. Hij bleef het gehele orthodoxe volksdeel

journalistiek bespelen, maar de breuk met de ethischen en conservatie-

ven was eigenlijk al een feit. Inzake bijbelopvatting, de christelijke

school, de kerk en de partijvorming had hij gekozen voor eigen beginse-

len. Hij wilde leiding geven aan de specifieke groep van de calvinistische

kleine luyden, en dan was er voor een brede protestantse universiteit in

zijn conceptie geen plaats.

Het jaar 1873 was een tussenjaar. Het uitstel van de kerkscheuring te

Amsterdam liep verder uit. Een nieuwe predikant, dr. Ph. S. van Kon-

kel, een bekeerling zoals Isaac da Costa, bevestigde hij als collega-

medestrijder met een rede over Vrijheid. Hij predikte toen de paradox

der pluriformiteit:

'De taak onzer eeuw is de splitsing der kerken zóó zonder sparen

door te zetten, tot de geest van Christus, en die alleen, maatstaf

67

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen