Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 25

1. DE BEKERING VAN EEN LEIDS

STUDENT TOT ORTHODOX

PREDIKANT

Abraham Kuyper werd op 29 oktober 1837 te Maassluis geboren als

zoon van ds J.F. Kuijper en Henriëtte Huber. Hij groeide op in Middel-

burg, toen nog een thuishaven van zeeschepen. Voor de pastorie lagen

'steeds vele koopvaardijschepen uit Oost en West Indie voor anker'.

Bram kwam veel aan boord van de schepen. Hij was nieuwsgierig en

wilde alles weten over het werk en leven op zee. Typerend was dat hij

de matrozen de les las over hun grove taal. Hij nam eens, behalve een

preek van zijn vader, ook een doos sigaren uit de studeerkamer mee aan

boord. Hij beloofde de matrozen elk een sigaar als ze naar zijn preek

wilden luisteren. De kapitein vertelde het verhaal aan zijn ouders, en

toen hij anderhalfjaar later met zijn schip opnieuw in de haven lag, ge-

beurde hetzelfde nogmaals. Deze keer nam Bram engelse tractaatjes

mee, waaruit hij engelse les van zijn vader kreeg. En weer deelde hij si-

garen rond uit andermans doos.

Toen dominee Kuijper een beroep naar Leiden kreeg, was Bram elf

jaar. Zijn vader wilde het beroep graag aannemen, maar zei toch eerst

tegen zijn zoon: 'Als je nu naar zee wilt, dan blijf ik hier; anders ga ik

naar Leiden, waar je theologie kunt studeeren.' Zijn antwoord was:

'Vader, ik heb mijn zeiltjes maar opgerold; ik wil theologie gaan studee-

ren.' Vanaf die tijd werd zijn leven bepaald door de universiteit en de

hervormde kerk. Uit zichzelf was hij bovendien een verwoed krantele-

zer, die de politieke ontwikkehngen nauwgezet volgde. Hij groeide te

Leiden op met een perspectief dat wisselde tussen predikant, politicus

en professor, terwijl zijn bloed bleef trekken naar verre horizonten.

Het leidse gymnasium, waaraan de bekende historicus Robert Fruin

geschiedenis doceerde, werd met de hoogste lof, summa cum laude,

doorlopen. De ijverige Abraham moest de plechtige promotierede hou-

den waarmee hij zou kunnen tonen hoe goed het niveau van het onder-

wijs was. Zijn geschiedkundige en taalkundige onderwerp was: 'Ulfilas

der Bischof der Visi Gothen und seine Gothische Bibelubersetzung'.

Met Fruin bleef Kuyper contact onderhouden. Door hem leerde hij de

calvinistische dominant kennen van de nationale opstand tegen Spanje.

Datzelfde Calvinisme werd aan de leidse universiteit door de hoogleraar

J.H. Scholten theologisch uitgelegd als een vorm van determinisme. De-

ze twee vrijzinnige hoogleraren, Fruin en Scholten, hebben als eersten

te Leiden de nationale betekenis van het Calvinisme weer aan de orde

21

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen