Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 73

bonden was, gelegenheid om zeer veel te lezen. De engelse verdediger

van de standenstaat, E. Burke, maakte daarbij de meeste indruk op

hem. Hij was op zoek naar een 'christelijk-gereformeerd Staatsrecht' en

wilde de 'zuivere lijn van Souvereiniteit in eigen kring' volgen. De 'sou-

vereiniteit des volks' kon volgens hem als de van God ontvangen staats-

vorm 'zeer wel antirevolutionair zijn'.

Zijn studie van Burke resulteerde in een lange rede, die hij voor stu-

denten te Utrecht, Kampen, Amsterdam, Groningen, Gouda en Leiden

hield, vóór hij haar in mei 1874 publiceerde. De titel ontleende hij

hoofdzakelijk aan een uitspraak van Groen. Deze schreef een paar we-

ken voor hij de lezing voor het eerst hield: 'In de Calvinistische Refor-

matie naar de Heilige Schrift, in de Geschiedenis hunner en onzer marte-

laarskerk, ligt oorsprong en waarborg der zegeningen.'

Kuyper maakte daarvan de titel: 'Het Calvinisme, oorsprong en waar-

borg onzer constitutioneele vrijheden.'

Later zou prof. dr. A.A. van Schelven van de VU aantonen dat het

Calvinisme noch godsdienstvrijheid noch de scheiding van kerk en staat

had voorgestaan, behalve wanneer het Calvinisme zelf werd onder-

drukt. Groen had op deze politieke rede meteen kritiek. Hij noemde

twee punten:

7e. Ik behoor tot het Réveil en mijn "Nous sommes issus de Cal-

vin" heeft met uw vooropstellen van de Praedestinatie niets ge-

meen; 2e. uwe dubbele positie beschouw ik als exceptioneel; in

den regel ben ik niet voor een politiseren van predikanten.'

Groen las het werk van Kuyper met intense belangstelling, leerde veel

van hem, zag in de grond van de zaak geen verschil, maar schreef tege-

lijk eerst particulier en later ook nog eens publiek: 'Gij hebt u, dit sprak

van zelf, evenmin aan mijne leiding als ik mij aan de uwe ondergeschikt.

Zelfstandig en homogeen. De homogeniteit is en blijft niet twijfelachtig;

maar ook de zelfstandigheid heeft zich, nu en dan, in een voor uw

scherpziend oog niet onbeduidend verschil van weerskanten geopen-

baard.'

Daarmee stelde Groen eigen zelfstandigheid veilig maar tegelijk werd

Kuyper als geestelijke zoon volwassen verklaard.

Hoe reageerde Kuyper op deze kritische brief?

Met enige trots, vleiende opmerkingen en een dwingende vraag om fi-

nanciële hulp.

Kuyper was trots op zijn partij, die met reuzenschreden vooruitging.

Hij schreef zelfs:

'Immers, gaat het getij in dier voege door, dan is het geval, dat 's

69

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen