De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 17

Het derde deel van die symphonie, getiteld: 'de strijd om de

geestelijke leiding', is het centrale deel, de climax met dramatische

accoorden. Daarop volgt dan nog een korte finale: 'een nieuwe

geest breekt baan'. De ouverture, 'introductie', brengt reeds vele

instrumenten in het spel, maar in het tweede deel, 'expositie',

worden pas de muzikale thema's breed ten gehore gebracht. De

symphonie eindigt met een coda: 'terugblik en perspectief.

Anders gezegd: het onderwerp leende zich voor een periodisering in

vier delen.

De geschiedenis van 1905 tot 1920 bracht nog het optreden van

Kuyper en Bavinck. De nieuwe hoogleraren, zoals H.H. Kuyper,

Anema, Diepenhorst, R.H. Woltjer en Bouman blijven nog lange

tijd een belangrijke rol spelen. De latere hoofdfiguren zijn dan

student. Die eerste tijd eindigt in 1920 met de dood van A. Kuyper

en H. Bavinck, waaraan het sterven van F.L. Rutgers en J. Woltjer

voorafging en een tijd die later werd gevolgd door het overUjden

van Lohman en van Fabius.

De geschiedenis van 1920 tot 1933 brengt het optreden van de

hoofdpersonen. De behandeling van het conflict van Assen 1926

heb ik daarbij beperkt gehouden. Als reden noemde ik in het

'Woord vooraf de uitvoerige aandacht die D.Th. Kuiper daaraan

gaf in De Voormannen. Het gaat in dat proefschrift om 'een sociaal-

wetenschappelijke studie over ideologie, konflict en

kemgroepvorming binnen de Gereformeerde wereld in Nederland

tussen 1820 en 1930', maar het accent ligt daarbij sterk op de jaren

1920 tot 1926.

Het effect van die keuze tot een beknopte behandeling was, dat

de jaren 1933 tot 1945 een zwaarder accent kregen. Dit effect werd

versterkt door het feit dat over de conflicten aan de VU en in de

Gereformeerde Kerken tussen 1936 en 1945 nog weinig is gepubli-

ceerd. Er werd toen veel geschreven en aan de brochures kwam

geen einde, maar een historisch overzicht gebaseerd op archief-

gegevens ontbreekt nog. Ook nu zijn verschillende archieven nog

niet pubhek toegankeUjk. De feiteUjke toedracht, de omstandigheid

van de Tweede Wereldoorlog, het verschuiven van de aandacht van

1926 naar 1942-44 en het ontbreken van een eerdere behandeling

hebben ertoe geleid dat het derde deel het dramatische hoogtepunt

van dit boek is geworden.

Het gevolg van de oorlog, de bezettingstijd en de kerkstrijd was

een breuk in de Gereformeerde Kerken, gevolgd door een breuk in

13

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen