De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 323

te zenden, waarin zij zich de facto conformeerden. Die verklaring

kwam niet, maar de zaak liep met een sisser af, omdat Greijdanus

en Schilder de benodigde regeUngen met de nieuwe hoogleraar

reeds hadden getroffen. Hun bezwaar gold niet zozeer de persoon

alswel het principe van het autoritaire optreden der synode, die

haar mandaat op onrechtmatige wijze continueerde.

Over de ingewikkelde theologische problematiek van de Toelich-

ting maak ik slechts twee opmerkingen.

Over de 'onsterfelijkheid der ziel' schreef de Toelichting: 'De

hoofdzaak is, dat ze aangaande de ziel datgene uitspreekt wat men

gewoon is met den naam "zelfstandigheid" of "substantialiteit" der

ziel uit te drukken.' Dat was dus precies het fijne puntje, waartegen

VoUenhoven had geopponeerd. De mens mocht immers volgens

hem zijn vertrouwen niet stellen op de zelfstandige, onsterfelijke,

wedergeboren ziel. A. Janse had dat zelfs een idool genoemd.

Over Janse merk ik hier terzijde op, dat hij evenmin als Hepp

nog meetelde. Janse, die één van de eersten was die tegen de leer

en persoon van Mussolini had gewaarschuwd, zag de bezetter als de

straffende hand van God, die men gelovig moest aanvaarden en

gehoorzamen. Hij was tegen het schoolverzet en accepteerde de

arbeidsdienst. Het gevolg was dat de vriendschap met VoUenhoven

snel bekoelde en dat Janse op 21 oktober 1944 in het bevrijde

Breda werd gearresteerd en gestraft.

Mijn tweede opmerking over de Toelichting betreft de leer van

het verbond, dus de relatie tussen God en mens.

Moet men het verbond in verband brengen met de verkiezing

en verwerping, de Calvinistische predestinatieleer, zodat het gaat

om het wedergeboren zijn, dan gaat men het verbond al spoedig

verdelen in twee delen. Die delen verhouden zich dan als twee

concentrische cirkels. Een uitwendig verbond, waartoe alle

gedoopten behoren en een inwendig verbond, dat in dat geval

alleen de wedergeboren mensen omvat. Dat is dus een inwendig

verbond in het uitwendige verbond, of de kerk-in-de-kerk-idee,

zoals we die al in zijn eerste periode bij Abraham Kuyper vonden.

De gedoopte kinderen zijn dan in ieder geval 'uitwendige' verbonds-

kinderen, maar ze worden alvast beschouwd en behandeld als

wedergeborenen of 'inwendige' verbondskinderen, totdat eventueel

uit hun leer en leven anders zou blijken.

In het andere geval is de verbondsrelatie tussen God en mens

een normatieve relatie, een relatie met beloften en eisen, met zegen

317

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen