Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 83

Ph.J. Hoedemaker en dr. A.W. Bronsveld, tot overeenstemming ko-

men.

Groen accentueerde de stellingname van Kuyper, die eensgezindheid

op grond van het principe van de vrije school wenste, met zijn laatste

boek: Hoe de onderwijswet van 1857 tot stand kwam. Daarin leverde

hij het bewijs 'dat niet door de overmagt der tegenstanders, maar door

gebrek aan eensgezindheid der christelijke vrienden de Onderwijswet tot

stand kwam'.

Dit centrale vraagstuk der eensgezindheid, legde Kuyper dus opnieuw

aan de ethischen voor. Omdat Gunning in eigen kring afwijzende reac-

ties op zijn plan had ontvangen, kon Kuyper er later op wijzen dat het

niet aan hem had gelegen dat de VU niet een algemeen christelijke uni-

versiteit was geworden. Het blijft echter de vraag of Kuyper zelf die al-

gemeen christelijke universiteit wilde.

Prof. dr. H. Smitskamp meende van wel, ik betwijfel dat in sterke

mate.

Kuyper bevond zich in die tijd met zijn politiek op een doodlopende

weg. Hij zag geen duidelijk perspectief als kamerlid. De overspanning

van de laatste jaren uitte zich acuut. Hij had voortdurend hoofdpijn, en

hij kon niet meer lezen en niet meer denken. Hij moest het land uit om

zich grondig te heroriënteren. In februari kwam de instorting.

Het zou vijftien maanden duren voor herstel intrad.

Groen moest toen nog eenmaal het heft in handen nemen. Hij gaf nog

één nummer van zijn Nederlandsche Gedachten uit. Daarin betreurde

hij de dood van zes vrienden, waaronder de veelbelovende dr. G. Doe-

des, zoon van de utrechtse hoogleraar en volgeling van Kuyper.

En dat, schreef Groen, 'terwijl Dr. Kuyper, die mij sedert 1869 met

exceptionele genialiteit en veerkracht ter zijde gestaan heeft; in wien ik,

in 1872 den providentieel, naar mij toescheen, aangewezen leader be-

groet heb, in het buitenland magteloos verkeert.'

Groen had nog hoop voor de toekomst.

'Er zijn nog jeugdige krachten in het Land', schreef hij. 'De Stan-

daard is niet gevallen, al is het dat de voortreffelijke banierdrager be-

hoefte aan rust heeft.'

Hij had een jaar eerder mr. A.F. de Savornin Lohman, raadsheer in

het gerechtshof te 's-Hertogenbosch, in contact met Kuyper gebracht.

Dat was vijftien jaar na de prijsuitreiking te Groningen door prof. Gra-

tama. Groen ontving ze samen in zijn huis aan de Vijverberg en slaagde

erin hen tot samenwerking te bewegen. Er ontstond tussen Kuyper en

Lohman een vertrouwelijke correspondentie, die jarenlang werd voort-

gezet.

Nu bewoog Groen Lohman om de hoofdredactie van De Standaard

79

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen