De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 295

Gezina van der Molen van tafel. Maar ook li] die uitgingen van

passieve gehoorzaamheid aan de bezetter, zoals Schilder en

Rutgers, diende zij van repliek. Zij was één van de eersten die zo

dacht, al had Colijn in 1941 ook al bhjk gegeven de Duitsers niet

langer als het wettige gezag te willen erkennen. Maar zij luidde een

nieuwe fase in, die van het actieve verzet.

In de loop van het jaar 1941 was het persoonsbewijs ingevoerd.

De strijd om het bijzondere onderwijs was begonnen. De N.S.B,

werd de enige partij. Men moest Hd worden van organisaties zoals

de Nederlandsche Kultuurkamer, het Nederlandsche Arbeidsfront,

de Nederlandsche Landdienst, om zijn beroep uit te kunnen

oefenen.

De winter van 1941-42 was bijzonder streng en langdurig. Indië

ging toen verloren. In Nederland werd voorjaar-1942 aangekondigd

dat werklozen en anderen in Duitsland werk zouden moeten

accepteren. Om te intimideren werden doodvonnissen

bekendgemaakt, in april 1942 werden een honderdtal verzetsmensen

als saboteurs en leden "ener geheime organisatie" gefusilleerd.

Namen werden nog niet genoemd. Daarna volgde in mei het

gijzelen van 460 Nederlanders en in juh van nog eens 499.

Daaronder bevonden zich van de VU de directeuren Schouten, Van

Halsema, Bijleveld en Terpstra, en ook de hoogleraren Hellema en

Van Haaften en docent Drewes. Professor Hellema kwam na 81

dagen in het concentratiekamp Amersfoort doorgebracht te hebben

'meer als een dood dan als een levend geraamte thuis.'

In april 1942 werd de jodenster verplicht en in juli vertrok de

eerste trein met Joden naar het vernietigingskamp Auschwitz.

Merkwaardig was het geschenk, waarover ds. L. ten Kate te

Stedum in die tijd, op 3 juh 1942, schreef. Hij bood 'aan de V.U.

namens de famihe van wijlen burgemeester Kuyper te Stedum, een

doodenmasker van Dr. A. Kuyper ten geschenke aan.' Het

dodemnasker werd gaarne door Directeuren aanvaard, lezen we in

de notulen.

Op 16 september 1942 droeg Rutgers het rectoraat, na een

dubbele ambtsperiode, over aan D. Nauta. Oranje werd secretaris

van de senaat. Zij zouden tot sluiting van de VU moeten overgaan.

Vóór nieuwe studenten zich in september 1942 konden

inschrijven, moesten zij hun arbeidsdienstplicht hebben vervuld. Die

dienstphcht ging met nationaal-sociahstische scholing gepaard en dat

betekende een begin van inschakehng in het systeem van de

289

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen