De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 366

theologie vanaf Origenes tot heden tersluiks vergiftigd. Zij is de

moeder van alle dwahngen.'

In een voordracht voor de Christelijke Vereniging van Natuur-

en Geneeskundigen in Nederland op 20 november 1948 over

Natuurwetenschap en Reformatie zou Hooykaas het empirisme op de

bijbel terugvoeren. De Heilige Schrift was volgens hem van een

realistische geest doortrokken en niet van redeneringen. 'In dit

opzicht gaan Reformatie en moderne wetenschap samen: zij buigen

zich beiden voor de feiten.'

Het èn-èn van Hooykaas hield echter niet in, dat theoloog en

natuurkundige maar gescheiden wegen moesten bewandelen. Hij

vond het 'ontstellend' hoe weinig de dominees en docenten zich op

het gebied van de natuurwetenschappen bezonnen hadden, hoe zij

zich nog steeds koesterden 'in het waanbesef, dat de evolutieleer

"een overwonnen standpunt" is' en hoe zij de jeugd der kerk 'met

dooddoeners' afscheepten. Zijn knappe historische studies toonden

aan dat hij ook wijsgerig en theologisch onderlegd was. Door niet te

streven naar een synthese van kennis, was Hooykaas dus genood-

zaakt te leven met het voor-als-nog niet kennen van een hogere

synthese en het voorlopig nog doen met een dubbele of zelfs

meervoudige, beperkte, aanvankelijke waarheid.

Toen in 1955 de werken van Pierre Teilhard de Chardin

begonnen te verschijnen, bleek ook in de natuurwetenschappelijke

faculteit van de VU sympathie voor zijn grootse synthese van

Christendom en evolutieleer. Lever vroeg in 1959 aandacht voor

zijn beschouwingen, en ook Van de Fhert toonde belangstelling

voor Teilhard. Hooykaas bestreed Teilhard uitvoerig in twee studies,

geschreven in 1962 en gepubliceerd in de Free University Quarterly

van 1964. De titel van de eerste studie zei reeds genoeg:

Teilhardism, a pseudo-scientific delusion. De tweede studie,

Teilhardism, its predecessors, adherents, and critics, was niet minder

duidelijk afwijzend. Na deze publikaties verdween de belangstelling

voor Teilhard de Chardin aan de VU, zoals die ook elders na

kortstondige bloei weer snel afnam.

Tussen Hooykaas en zijn faculteit bestond een elkaar

aanvullende èn-èn verhouding. Hij hield zich weinig met de

moderne natuurkunde van Planck en Einstein bezig en de faculteit,

die aan de geschiedenis der natuurwetenschappen een plaats gunde,

voelde zich meer betrokken bij de moderne maatschappij.

360

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen