Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 59

reikte hij het hele land. Als hij over politieke zaken schreef, volgde hij

in vrijwel alle opzichten de geschriften en denkbeelden van Groen. En

als hij over kerkelijke zaken schreef stond de autonomie van de plaatse-

lijke kerk voorop. Hij poogde de kerken los te maken van het synodale

juk.

Groen was erg gesteld op de steun van Kuyper, die hij als zijn opvol-

ger ging zien en aanprijzen. Deze begon in De Heraut een rubriek over

de christelijke periodieke literatuur 'om de eenheid van streven bij onze

journalistiek te bevorderen'. Met andere woorden, om leiding te geven

aan de kleine, meer plaatselijk georiënteerde pers door stimuleren, aan-

vullen en corrigeren. Sommige journalisten moesten de copy eerst aan

hem toezenden 'om ook daarin harmonie van het geheel van ons streven

te bewaren'. Als journalist was Kuyper meteen ook een organisator en

manipulator van de berichtgeving.

In De Heraut schreef Kuyper al spoedig, op 17 en 25 januari en op

2 februari 1870, drie artikelen over de ontwerp-wet op het Hoger Onder-

wijs. Op het ogenblik dat Groen schreef: 'De ethisch-irenische rigting

opent tegen ons een veldtogt' en Kuyper landelijk leiding begon te ge-

ven, verscheen meteen het eerste artikel over een vrije universiteit.

De nieuwe grondwet van 1848 vereiste met spoed nieuwe wetten voor

het lager, middelbaar en hoger onderwijs.

Thorbecke, die bezwaren tegen de onderwijs-paragraaf in de grond-

wet had omdat van zijn voorstel was afgeweken, (hij was voorzitter ge-

weest van de commissie die de grondwetsvoorstellen deed) zorgde

slechts voor een wet op het middelbaar onderwijs. Hij voerde de Hogere

Burgerschool in en regelde de Polytechnische School te Delft als onder-

deel van het middelbaar onderwijs. Maar de gymnasia en klein-

seminarién liet hij, om politieke redenen, buiten zijn wet. Dat werd door

hem tot het voorbereidend hoger onderwijs gerekend. Hij ontwierp geen

wetten voor het lager en hoger onderwijs. Maar Groen had hem op 21

december 1850 wel geïnterpelleerd over die vormen van onderwijs, waar

Thorbecke geen wetten voor ontwierp. Inzake het hoger onderwijs ver-

langde Groen verbetering door vrijheid en concurrentie.

'Vrijheid! Vrijheid voor bijzondere inrigtingen van hooger onder-

wijs', was de korte samenvatting van zijn eisen.

Prof. mr. C. Opzoomer had in diezelfde tijd een concentratie van het

hoger onderwijs in één super-universiteit te Utrecht bepleit. Bezuinigin-

gen en concentratie waren voortdurend aan de orde. Opheffing van één

van de drie, met name van de universiteit te Groningen, dreigde telkens

opnieuw. Maar de Regering stelde de netelige kwestie ook telkens weer

uit.

55

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen