Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 313

10. KOERSBEPALING

Een koersbepaling houdt in het terugzien op de afgelegde weg, het be-

palen van de plaats waar men is uitgekomen en het aangeven van de koers

om het gestelde doel te bereiken. In dit korte hoofdstuk gaat het om die

drie elementen, en niet om een afgerond oordeel over Kuyper.

Kuyper stond wel centraal in dit boek, maar toch heb ik slechts een deel

van zijn werk besproken. In dit herdenkingsjaar van Multatuli, Lohman

en Kuyper zullen ook andere boeken met nieuwe gegevens verschijnen.

Om die twee redenen voel ik mij niet geroepen nu reeds een afgerond

oordeel te geven. Maar ook over Kuyper en de VU kan nog geen afge-

ronde taxatie plaats vinden. Ook na 1905 heeft Kuyper nog grote in-

vloed uitgeoefend. Bovendien moet nog worden nagegaan hoe het werk

van Kuyper aan de VU door een volgende generatie werd verwerkt.

Voordat de kuyperiaanse denkbeelden en de kuyperiaanse VU tussen

1960 en 1980 werden prijsgegeven, heeft men aan de VU zich er op diep-

gaande wijze mee bezig gehouden. Het werk aan de VU tussen 1905 en

1960 kan men bij een beoordeling niet over het hoofd zien en onbespro-

ken laten. Vooral niet als ik tot meer radicale probleemstellingen inzake

christelijke wetenschapsbeoefening wil trachten door te dringen. Daar-

om moet ik me nu beperken tot een koersbepaling: terugblik, plaatsbe-

paling en het aangeven van de richting om ons doel te bereiken. Dat doel

is een actuele bezinning eerst op 'geloof en wetenschap' en vervolgens

op 'christelijke wetenschapsbeoefening' door een historische benade-

ring.

Abraham Kuyper was 'de klokkenist der kleine luyden', de emancipator

van een meelevend volksdeel, de penvoerder van het gereformeerde ge-

loofsleven, de stichter van de eerste politieke partij in Nederland, de

toonzetter van de journalistiek, de stichter van een universiteit, de man

die het onheil van ongeremde stakingen voor het openbare leven inperk-

te, en de minister die ons hoger onderwijs een vorm gaf, die zestig jaar

stand hield.

In een land waar geen bergen zijn en hoge bomen reeds veel wind van-

gen, moest zo'n alpinist wel door de ijskoude hagel der kritiek getroffen

worden. Hij waagde zich zeer hoog en al zijn jammerklachten over mis-

kenning en kritiek verborgen het genoegen dat hij erin had om zijn

krachten te meten. Toen in 1909 een bundel karikaturen werd uitgege-

ven, schreef Kuyper het enigszins zelfingenomen voorwoord bij deze

307

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen