De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 197

Het onderwerp van A. Kuypers was het onbewuste in de nieuwere

psychologie. Maar hij kon zich niet vinden in de opvattingen van

VoUenhoven over de ziel, of misschien juister: hij kon er niet mee

werken. Hij vertelde later daarover:

Vroeg men aan Prof. V. voordien: 'Maar verliest U bij al die analyse,

bij al die functie-onderscheiding de eenheid niet uit het oog?' - dan

kreeg men ten antwoord: 'Die eenheid behoeven we niet opzettelijk

vast te stellen: die eenheid is er, ze gaat voorop; ze is van te voren

gegeven en concreet aanwezig in den mensch als levende ziel. Door

analyse zijn aan dien geheelen mensch de verschillende functies te

ontdekken.' 'En de onderscheiding "lichaam-ziel" dan, die onder ons

gangbaar is?' 'Die onderscheiding is onjuist.'

In die jaren waarin Dooyeweerd de conceptie van een boventijdelijk

hart van A. Kuyper overnam, vinden we bij VoUenhoven snel achter

elkaar drie uitgaven van zijn Isagoge Philosophiae. Na een

gedeeltelijk concept in 1929 werden in de eerste uitgave van

oktober 1930 de dingen, planten, dieren en mensen een 'subjects-

eenheid' genoemd. Als men daarbij let op retrociperen en anteci-

peren van de functies, dan kwam het woord 'systase' meer in

aanmerking om die eenheid aan te geven. Typeerde men dan naar

de hoogste functie, dan kon men bij een cirkel van een ruimtelijke

systase, bij een denker van een analytische systase en bij een mens

als zodanig van een pistische systase spreken. In de tweede uitgave

van januari 1931 bleef het woord 'subjectseenheid' bewaard, maar

het woord 'systase' verdween toen. In deze beide eerste uitgaven

werd de mens 'het correlaat van den drieëenige God' genoemd,

omdat de mens door God de Vader werd geschapen, door God de

Zoon werd en wordt aangesproken en door God de Geest geleid.

Bovendien bezit de mens drie grondambten: 'In z'n hoogste functie

beantwoordt de mensch als priester de goddelijke aanspraak met

loven en bidden; in het spreken tot z'n medemenschen over de

heerlijkheid Gods is hij profeet; op grond van z'n meerderheid in

alle functies is hij koning over de niet-menschelijke creatuur.'

Pas in de derde druk van september 1932 introduceerde

VoUenhoven het hart, de ziel of de geest als 'richtingbepalend'

centrum van de mens, zodat hij tussen goed en kwaad kan kiezen.

Hart en lichaam verhouden zich als centrum en omtrek van de

mens en niet als twee substanties.

191

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen