Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 180

op aarde waren, op zoek naar een hemels vaderland. Er staat verder in

de Statenvertaling:

'En indien zij aan dat vaderland gedacht hadden van hetwelk zij

uitgegaan waren, zij zouden tijd gehad hebben om weder te keren;

maar nu zijn zij begerig naar een beter, dat is naar het hemelse.'

Maar wat deed Kuyper met zijn zelfgekozen tekst? Hij sprak over God,

Nederland en Oranje. Zijn hoorders waren zowel goede vaderlanders

alsook burgers van een hemels koninkrijk. Tussen dit hemels koninkrijk

en het rijk van de wereldse afgoden mat hij de antithese breed uit, maar

niet het in de bijbel genoemde verschil tussen het hemelse en het aardse

vaderland. Die werden naast elkaar geplaatst en zijn hoorders moesten

van beide vaderlanden goede burgers zijn.

Dat tussenschuiven van het aardse, nationale vaderland was een

nieuw element in het denken van Kuyper. Al vragen stellend introdu-

ceerde hij zijn nieuwe leer van de gemene gratie.

'Het hemelsche vaderland uit enkel genade ons toekomend, o, met

dat te zeggen, geef ik slechts een echo op de inspraak uwer ziel,

M.H.! Maar dat óók het bezit van ons aardsche vaderland een ge-

schenk van loutere genade zou zijn, bevreemdt u dat soms? Een

genade, die geheel buiten den wortel van het genadeverbond ligt

en haar wonderen werkt in ons natuurlijk en burgerlijk leven?'

Op deze plaats verscheen voor het eerst, voor zover ik kan nagaan, de

term 'gemene genade' in zijn nieuwe betekenis. Aan het einde van zijn

rede noemde Kuyper op wat tot hiertoe was bereikt op het terrein van

de barmhartigheid, kerk, partij, jeugdzorg, pers, school en universiteit.

En daarna zei hij het volgende:

'O, ware het ons alleen om hulpebieding aan onze Kerke te doen

geweest, en hadden we uitsluitend op het hemelsche Vaderland ge-

zien, een godgeleerde kweekschool zou volstaan hebben.' Maar

God gaf hoger moed, om 'een Christelijke ontwikkeling der We-

tenschap aan ons eigen kroost en aan onze landgenooten te herge-

ven'; 'een school der Wetenschappen, die uit het Hooger vader-

land haar bezieling kan indrinken, om met die hooger bezieling

ook ons aardsche vaderland te benedijen.'

In deze rede lag het begin van een nieuw motief bij Kuyper, een begin

van zijn optreden als nationale figuur en een presenteren van de Vrije

174

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen