De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 327

formeel wordt ingetrokken, zal de synode niet slikken. De synode

zal dan tot de meest pijnlijke maatregelen van schorsing en

afzetting overgaan.' En toen had de kerkeraad zich onderworpen.

De synode nam het standpunt in dat de predikanten en kerken wel

bezwaren mochten hebben, en die bij deze of de volgende synode

indienen, maar dat zij daaraan geen publieke uiting mochten geven,

omdat de synode de hoogste en beslissende instantie was. De

synode schreef ook aan alle kerken een rechtvaardiging van haar

zelf-continuering. En opnieuw bleek daaruit dat de synode oog had

voor haar gezag als meeste vergadering, maar dat ze een blinde

vlek vertoonde voor de functie van de kerken zelf ter voorbereiding

en verwerking van de synodale besluiten.

Na de onderwerping van de kerkeraad van Amersfoort, kwam

de synode in januari en aprü 1943 voor de elfde en twaalfde zitting

bijeen. Door de oorlogsomstandigheden en door autoritaire

aanmatiging volgens het nieuwe kerkrecht was de synode een semi-

permanent lichaam geworden. De theologische hoogleraren waren

daarbij als vaste adviseurs telkens aanwezig. Zij hadden veelal het

hoogste, als rapporteur het eerste en vaak ook ter afsluiting van

een debat het laatste woord, zonder echte verantwoordelijkheid te

dragen.

Het veilig stellen van de 'gangbare meningen', evenals de

gereformeerde beginselen van de VU, in feite het veilig stellen van

de theologische erfenis van Abraham Kuyper, ging ten koste van

het meer democratische kerkrecht, dat ook tot die erfenis

behoorde. En ook het recht van de kerkelijke pers om de handelin-

gen van de kerkelijke vergaderingen te toetsen aan de beginselen,

behoorde daartoe. De definitieve vaststelUng van de gangbare

meningen door de in 1943 optredende synode van Utrecht zou

echter, geheel tegen de bedoeling in, het einde inluiden van geheel

die nalatenschap. Na het hoogtepunt, de kerkelijke vaststelling van

die nalatenschap, volgde een breekpunt in de ontwikkehng. We zien

na 1944 het begin van het emde van de grote invloed die Abraham

Kuyper nog steeds op velen aan de VU uitoefende. In dat

perspectief van een hoogtepunt, dat breekpunt werd, beschrijf ik de

handelingen van de Synode van Utrecht en de hoofdstukken over

de VU na de oorlog.

De laatste vergaderingen van de Synode van Sneek vonden plaats

tijdens de strijd om de loyaliteitsverklaring van de studenten.

321

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen