De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 282

overhoop. Het stichtingsbestuur stelde hem toen voor de keuze

tussen verzoek om losmaking van zijn gemeente of ontslag bij het

persbureau. Van der Vaart Smit koos voor het N.C.P. en verhuisde

van Zwijndrecht naar Den Haag. In 1936 werd hij in het geheim lid

van de N.S.B, en in 1938 stelde hij het onderwijs-programma van

de N.S.B. op. Het stichtingsbestuur ontdekte zijn anti-Joodse

houding en Duitse sympathieën, maar liet de zaak begaan. Twee

vrijzinnige bestuursleden vertrokken al in 1937, de anderen bleven

aan tot het najaar van 1939, toen de Tweede Wereldoorlog al was

begonnen. Daarna werd het Nederlandsch Christelijk Persbureau

aan de 'ambitieuze intrigant Van der Vaart Smit' overgelaten.

Reeds op 18 mei 1940 had H. Husshahn, Oberregierungsrath en

Pressereferent, het Algemeen Nederlandsch Persbureau namens de

bezetter overgenomen, en hij had Van der Vaart Smit meteen tot

hoofd van het Haagse A.N.P.-bureau benoemd. H.H. Kuyper sprak

niet over zijn contacten met Van der Vaart Smit, maar hij gaf later

toe in augustus 1940 met H. Husshahn over De Reformatie en het

verhoor van Schilder te hebben gesproken.

Eind juU 1940 staakte De Heraut in verband met de vakantie

van H.H. Kuyper zijn 'leidinggevende taak' tot 8 september. De

Staruiaard kreeg toen een verschijningsverbod voor twee maanden,

met de bedoeling het blad economisch uit te schakelen. Een

schoonzoon van prof. V.H. Rutgers, mr. N. Okma, had daarop het

Amsterdamse Antirevolutionaire blad Nederland en Oranje tot een

colportage-blad gemaakt. De titel ervan werd eerst verboden.

Onder de gewijzigde kop Hou en Trou en een oplage van 180.000

exemplaren groeide het blad uit tot een geduchte concurrent van

Volk en Vaderland van de N.S.B. In september volgde het totale

verbod, waarop Hou en Trou een vroeg verzetsblad werd. Daaruit

kwam eerst Vrij Nederland voort en later Trouw.

In diezelfde zomer van 1940 bleef De Reformatie uitkomen.

Schilder waarschuwde tegen de 'Raad van Vooriichting der Neder-

landsche Pers', waaraan mr. M.M. Rost van Tonningen leiding gaf.

Schilder stelde vast dat Van der Vaart Smit hoofd van het A.N.P.-

bureau in Den Haag was geworden. Hij ontmaskerde hem als

iemand die relaties met de N.S.B, onderhield, met T. Goedewagen

en M.M. Rost van Tonningen. Van der Vaart Smit, die toen nog als

een van zijn gemeente losgemaakt predikant mocht preken in de

276

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen