De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 321

diepste persoonskern. Toen Kuyper over dat werk der particuliere

genade door de Heihge Geest had geschreven, moest hij eerst

beloven om over het verbond te schrijven vóór hij VU-hoogleraar

in de dogmatiek kon worden.

Maar ook na zijn boek De leer der verbonden, bleef de kritiek

op Kuyper bestaan, totdat in 1905 een pacificatie-formule werd

aanvaard: Men zou niet met Kuyper de kinderen dopen omdat men

veronderstelde dat ze wedergeboren waren, maar men zou ze wel

houden voor wedergeboren tot uit hun daden later eventueel anders

zou blijken.

Een deel van de formule, die in 1905 een grens wilde stellen

aan de leer van de veronderstelde wedergeboorte, was opgenomen

in de leeruitspraken van 1942. Het zou al spoedig blijken dat het in

1942 ging om a. het al of niet wedergeboren zijn, het substantie-

denken, of b. om het vertrouwen op de verbondsbeloften, het

normatieve en functionele denken. De leerlingen van Vollenhoven

en Schilder onder de predikanten hadden in die jaren grote invloed

gekregen met hun verbondsmatige en Christocentrische preken. In

de religieuze strijd ging het toen om de toestand van de ziel öf om

het leven in het verbond.

Veertien dagen na de conferentie van de oppositie te

Amersfoort werden bijna 800 mensen gegijzeld, waaronder ds. S.J.

Popma. Op 13 juni 1942 stopte 's nachts ook een Duitse auto bij

Schilder voor de deur in Kampen. Hij sliep door en ook zijn

gezinsleden hoorden de bel niet. Was het arrestatieteam te Kampen

het nachtelijke werk beu of wilde men door intimidatie Schilder tot

onderduiken bewegen?

Omdat het vakantie was, onttrok Schilder zich aan de arrestatie

door onder te duiken. Anders had hij te Vught met prof. J.

Huizinga en vele andere prominente Nederlanders nader kennis

kunnen maken. Nu herschreef Schilder grote gedeelten van zijn

trilogie over Christus in Zijn Lijden, ondergedoken op een boerderij

nabij Shedrecht. Daar moest hij vanuit een zeker isolement de

kerkelijke ontwikkehngen op afstand volgen. Alleen brieven kon hij

schrijven.

Het kiezen van de patemaUstische weg volgens de lijn van het

nieuwe autoritaire kerkrecht betekende in bezettingstijd, waarin de

vrijheid zo sterk werd belemmerd, het oproepen van verzet. Waar

kon men anders zijn agressie kwijt en waar konden de diepe

emoties beter een uitlaat vinden dan in theologische en kerkelijke

315

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen