De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 116

secundaire rechtsbron, de ander zocht het recht als een sociologisch,

weer een ander als een psychologisch verschijnsel te duiden. Stammler

beproefde door een analyse van de logische bewustzijnsfuncties een

voor allen geldend rechtsbegrip en een voor allen geldende rechtsidee

te deduceeren.

Radbruch daarentegen verwierp de logische analyse als methode tot het

leeren begrijpen van het recht en zocht het recht te verankeren in de

waarde-philosophie. Het rechtsbegrip zou dan zijn een historisch

kultuurbegrip, een 'Wertbeziehung' tot de rechtsorde. Zoo zien we hoe

ethiek, historie, sociologie, psychologie en logica in onderlinge wedstrijd

aan het recht zijn wijsgeerigen grondslag zoeken te geven.

Deze problematiek was analoog aan de problematiek inzake getal,

logica, ruimte, tijd, beweging, fysica, chemie, biologie en psychologie

van VoUenhoven.

Daar komt nog bij, dat de Minister van Onderwijs, Slotemaker

de Bruine, in 1921 met het Academisch Statuut kwam, dat met

behoud van de vijf faculteiten toch achttien doctoraten instelde, één

in de godgeleerdheid, drie in de rechtsgeleerdheid, drie in de

geneeskunde, vier in de wis- en natuurkunde en vijf in de letteren

en wijsbegeerte. Bij dat ministerie, en misschien ook het ministerie

waar Dooyeweerd werkte, moest men al eerder op de hoogte zijn

van deze splitsing van wetenschappen.

De wijsbegeerte der wetsidee ontstond juist toen de

verschillende vakwetenschappen het oude keurslijf van de vijf

faculteiten gingen afleggen.

Het was in die tijd, nog voor VoUenhoven naar Den Haag

kwam, dat Dooyeweerd de wetsidee als fundamentele idee

ontdekte. Deze wetsidee bevatte twee elementen van Kuyper: het

Pro-Rege-motief en het motief van de soevereiniteit in eigen kring.

Het ging in de wetsidee in de eerste plaats om de wet als grens

tussen God en schepping. God is de soevereine Schepper, die zijn

wet voor heel de kosmos en al het geschapene stelt en daardoor de

schepping regeert. In de uitwerking daarvan vertonen zich een

geordend aantal wetsgebieden met elk een eigen karakteristiek. De

overname van deze twee motieven van Kuyper leidde tot het inzicht

in de eigen modale bepalingen of wetskarakteristieken voor de

verschillende vakgebieden.

Toen VoUenhoven in Den Haag predikant werd, had

Dooyeweerd deze wetsidee nog nauwelijks uitgewerkt. Het woord

wetsidee gebruikte Dooyeweerd voor het eerst in 1924, met een

112

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen