Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 319

'De psyche der volken verschilt ten slotte niet veel van de psyche

der menschen. Engeland oefent in dezen oorlog metterdaad een

soortgelijke betoovering uit op de geesten. Wat Amerika in het

groot en grof onder Engelands invloed bestond tegen Holland,

herhaalt zich in het klein in menig menschenleven.

Alleen wie het ondervond, herkent en begrijpt.'

Met die laatste zin, 'alleen wie het ondervond, herkent en begrijpt', zei

ze dat ze uit eigen ervaring sprak. Omdat het haar vader betrof en zij

dagelijks met hem te maken had, kon ze niet duidelijker zijn. Ze schreef

uit eigen ondervinding over een betoverende man met gewillige volgelin-

gen, die zij onder haar medemensen had leren kennen; dat was dus haar

vader al zei ze dat niet onomwonden.

Deze citaten van een vriend en oudste dochter geven te denken. In ieder

geval blijkt eruit dat in de eigen gereformeerde kring de vriendschap en

dagelijkse zorg voor Kuyper gepaard ging met diepgaande kritiek. De

leiders in de gereformeerde kring hadden wel degelijk oog voor de zwak-

ke zijden van Kuyper.

Vooral de mensen die door de meditaties van Kuyper gesticht werden in

hun geloof, en daartoe behoorden ook Lohman, Hovy en Idenburg,

hebben hem liefgehad. Maar dat geloofsleven van Kuyper, voor zover

hij daarin anderen door zijn publikaties liet delen, roept enkele vragen

op.

Als een echt vriend heeft Idenburg de kern van zijn bezwaar aan Kuyper

zelf voorgelegd. Kuyper beschouwde namelijk, schreef Idenburg in 1916

aan zijn vrouw: 'Gods werk als het zijne, en zijn werk als Gods werk.'

De problematiek die Idenburg aan Kuyper voorlegde, en die Puchinger

doorgaf, raakte het hart van de kuyperiaanse VU:

'Het persoonlijke trad in den gedachtengang van Dr. Kuyper zoo

sterk op de voorgrond dat ik hem in verband met deze zaken eens

vroeg of het wel werkelijk de zaak des Heeren was, die hij op poli-

tiek terrein wilde dienen en of het niet meer om zijn eigen zaak

(eer, macht, glorie) ging. Hij antwoordde mij toen: "Het kan zijn

dat je gelijk hebt, maar ik geloof het niet. Je moet niet vergeten,

als men zijn heele leven, al zijn tijd, al zijn krachten aan een zaak

heeft gegeven dan is men ten slotte met die zaak zoozeer samenge-

groeid dat men niet precies meer kan onderscheiden wat geschiedt

ter wille van de zaak op zich zelf en wat geschiedt voor het eigen

ik op zichzelf. Gemeenlijk zullen die twee ineenlopen".'

In deze vraag van Idenburg en dit antwoord wordt aangenomen, dat het

313

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen