De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 275

16. De VU in oorlogstijd

De geschiedenis van de VU in oorlogstijd hangt ten nauwste samen

met de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog zelf, met de

geschiedenis van het sociaal-economische leven in het bezette

Nederland, met de pogingen tot geestelijke inkapseling en het

verraad en met het passieve en actieve verzet en de toenemende

terreur. De eigen geschiedenis van de VU is te beschouwen als een

reactie op het universitaire beleid van de bezetter. In de

gedenkboeken staat het verzet van de studenten en het gedenken

van de gevallenen centraal. Maar tot die geschiedenis van de VU in

de oorlogstijd behoort ook de geschiedenis van de handelingen van

de hoogleraren, de boeken die zij schreven en al of niet pubHceer-

den en de vergaderingen die zij in verschillend verband hielden.

Speciaal de theologen, die als VU-theologen adviseurs van de

Generale Synode der Gereformeerde Kerken waren, speelden een

grote rol in de kerkelijke gebeurtenissen. De strijd van de

theologen tegen VoUenhoven werd, toen de VU was gesloten, in

het kader van de synodale werkzaamheden voortgezet.

Omdat het niet goed mogelijk is de verschillende aspecten

beknopt in het chronologische kader te behandelen, splits ik de stof

in twee grote hoofdstukken. Eerst volgt een hoofdstuk over de VU

in het bredere kader van de Tweede Wereldoorlog en de

bezettingstijd. En daarna komt een hoofdstuk over de kerkstrijd,

met verwijzingen naar de gebeurtenissen zoals die in dit hoofdstuk

worden verteld.

'Gelovig; onbaatzuchtig; standvastig; kordaat; eenvoudig; rechtlijnig;

goedhartig; verdraagzaam; eerUjk; ruimdenkend; zeer sympathiek;

opgeruimd; vol vertrouwen en humor', zo was professor Pieter

Sjoerds Gerbrandy volgens mr. E.N. van Kleffens, die hem eerst als

Ud van de Radioraad van 1937 tot 1939 en vervolgens daarop

aansluitend als minister van 1939 tot 1945 leerde kennen, en wel

grotendeels als minister-president in ballingschap te Londen.

Als VU-hoogleraar sinds 1930 in het handelsrecht, burgerlijk

procesrecht en faillissementsrecht was Gerbrandy een buitenbeentje

en af en toe een vrijbuiter, volgens A.M. Donner. Hij was volgens

W.F. de Gaay Fortman verbazingwekkend bescheiden. Volgens LA.

Diepenhorst was hij als hoogleraar helder, beknopt en

269

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen