De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 291

burgemeesters die zijn functie neerlegde om geen handlanger van

de bezetter te worden.

Het behoud van de Gereformeerde instellingen ging CoUjn zeer

ter harte. Hij zag niet in dat het behoud van De Standaard in die

tijd onmogelijk was. Met de Anti-Revolutionaire Partij was dat

anders. Hij benoemde reserve-krachten, provinciale vertegen-

woordigers ofwel de 'twaalf apostelen', die in geval van nood

konden invallen ter aanvulling van het partij-kader.

De oorlog werd in het voorjaar van 1941 vooral ver van onze

grenzen, in de Balkan en in Noord-Afrika, gevoerd. Het neutrale

Amerika leverde oorlogsgoederen aan Engeland en nam op

economisch gebied Japan in de wurggreep. Ondertussen bereidde

Hitler een aanval op Rusland voor.

In Nederland werd in het jaar 1941 het 'fraude-bestendig'

persoonsbewijs ingevoerd, ontworpen door de dienstklopper J.L.

Lentz, hoofd van de Rijksinspectie Bevolkingsregisters van

Binnenlandse Zaken. Als reactie op de Februari-staking hield Seyss-

Inquart op 12 maart 1941 een grote rede te Amsterdam, waarin hij

de uitschakeling van de Joden proclameerde. Hij waarschuwde dat

hij bij verder verzet, de Nederlandse elite gevangen zou zetten. Hij

Het nu zijn masker even vaUen en zei: 'Wir sind von einen wahrhaft

rehgiösen Fanatismus erfüllt.' Twee dagen later maakte hij ter

onderstreping van zijn rede de executie van achttien verzetsstrijders

bekend. Het bekende verzetslied, 'De achttien dooden', werd toen

door Jan R.T. Campert gedicht.

Een maand later viel de eerste VU-student, Jan Peppink, in

handen van de Sicherheitsdienst, de beruchte S.D. Hij had zich bij

het uitbreken van de oorlog als theologisch student vrijwilUg gemeld

voor het Nederlandse leger. Na de mei-dagen 1940 werd hij leider

van een spionagegroep. Op 19 april 1941 werd hij gevangen-

genomen, en daarna mishandeld en ter dood veroordeeld. Na een

jaar, op 2 september 1942, bezweek hij aan zijn verwondingen door

mishandeling en uitputting.

Ook werd in april 1941 de eerste groep van het 'illegale' blad

Hou en Trou / Vrij Nederland opgerold. Dat betekende de uitscha-

keling van 76 medewerkers. Niet één kwam uit de gevangenis terug.

Met slechts enkele van de overgebleven medewerkers zag de

student Willem Pieter Speehnan kans het werk voort te zetten. 'En

als een paar maanden later ook "Het Parool" voor het grootste

gedeelte opgerold wordt, is het Wim die zowel V.N. als "Het

285

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen