De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 171

ook absoluut en loopt uit op de dictatuur. Deze integratie tot

'wirklich staatUche Allgewalt' laat geen ruimte voor grondrechten. In

deze staatsopvatting spelen allerlei mythologische motieven uit de

irrationele levensfilosofie mee. Deze integratie van de volkswil

betekent veel ruimte voor de massa met zijn mythen en staats-

symbolen.

In de beschrijving door Dooyeweerd van deze staatsopvatting is

het Nationaal-Socialisme van Hitler al helemaal aanwezig als hij

schrijft: 'In de marcheerende troep of de demonstreerende optocht

wordt zulk een functioneele integreering. ook in het staatsieven

toegepast.' Het rechtsaspect van de staat wordt geheel uitgeschakeld

en de politieke mythologie komt daarvoor in de plaats. Omdat de

parlementaire democratie volgens deze staatleer niet langer de

gewenste samenbundeling van macht bood, zou het Nationaal-

Socialisme deze moeten brengen, een 'unmittelbare Integration

durch Korporativismus, MiUtarismus, Mythus und ungezahlte andere

Techniken.' Zelfs wordt de 'siegreiche Krieg' als het 'soziale Ideal'

voorgesteld.

Duidelijker, zo concludeerde Dooyeweerd, 'kan de

historificeering van den zin van staat en recht niet worden

geformuleerd. Het recht is een secundaire vorm geworden, waarin

de godin der macht de bloedige decreten der historie schrijft!'

Zo toonde Dooyeweerd in 1931 al aan dat Duitse hoogleraren

mee de verantwoordelijkheid droegen voor Hitler-Duitsland met zijn

corrupte rechters. Het historisme, dat geen verankering van het

recht kende, leidde toen tot de rechteloze machtsstaat. Geen

wonder dat Dooyeweerd zocht naar een Archimedisch punt, naar

een verankering van de wetsorde, als die geheel in de tijdsorde

besloten Hgt. Niet minder dan Anema, heeft Dooyeweerd tegen het

Fascisme en Nationaal-Sociaüsme gewaarschuwd.

Van het op vijf plaatsen in De Crisis in de Humanistische

Staatsleer aangekondigde 'spoedig verschijnend werk over De

Wijsbegeerte der Wetsidee' kwam de eerste band in maart 1935, de

tweede vier maanden later en de derde band in september 1936

van de pers. Dooyeweerd noemde dit werk de eerste voorlopige

afsluiting van zijn levenswerk. Kern ervan was 'de ontdekking van

den religieuzen wortel van het denken zelve' en het verstaan 'welke

centrale beteekenis toekomt aan het "hart" dat door de Heilige

Schrift telkens weer als de rehgieuze wortel van heel het

menschelijk bestaan wordt in het licht gesteld.' In zijn strijd tegen

165

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen