Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 48

Om de ervaring van de omgang met God draaide het geloof van de

mensen die bij Pietje Baltus kwamen om over hun bevindingen te spre-

ken. Kuyper ontdekte dat daar belangstelling voor en kennis van geeste-

lijke zaken was. Dat kon hij van vele kerkgangers niet zeggen.

Van de bevindelijke christenen nam Kuyper zijn idee over van de we-

dergeboorte als mystieke kern van de bekeerde mens. Ook zijn idee van

moederkerk met haar geheimzinnige kern en zijn spreken over 'zaken

van hoogst tedere aard', sloten aan bij de bevindingen van deze christe-

nen. Telkens was er bij hem dat geheime leven, waarover hij op tedere

wijze sprak.

Ook een volksleider heeft graag geheimen, waaruit hij vertrouwelijke

mededelingen kan doen. Kuyper vond in zijn bekeringsgeschiedenis een

bron, waaruit hij met romantische trekken kon verhalen om aan te ge-

ven dat hij geloofskennis en geloofservaring had.

Wat het meeste indruk op hem maakte, was de harde onverzettelijk-

heid van deze eenvoudige mensen, die hem om zijn moderne geloof af-

wezen. De kracht van dit oud-gereformeerde verzet tegen de dominee,

bracht hem tot het inzicht dat de vernieuwing van de kerk alleen in het

herstel van het calvinistische geloof te vinden zou zijn. Daarbij groeide

bij Kuyper de overtuiging dat dit te bereiken was door de emancipatie

van de orthodoxe kleine luyden, een groep waarvoor hij steeds meer

sympathie en belangstelling kreeg. Zonde en bekering; uitverkiezing en

verzoening uit souvereine genade; — dat waren de diepe woorden die

hem werden voorgehouden op een geheel andere, meer existentieel-

bevindelijke wijze dan Scholten over de predestinatie op zijn colleges

had gesproken.

Kuyper was een romanticus en hij bezat een rijke persoonlijkheid.

Lohman, die hem heel goed leerde kennen, vond hem een groot to-

neelspeler. Voor wie hem niet weerstond, was hij zorgzaam, meelevend,

intiem, gezellig en fijngevoelig. Vaak was hij spontaan, argeloos en

naïef, maar ook dikwijls berekenend, hard en ongevoelig. Hij was in

zijn eerste amsterdamse periode een mystieke drijver. Ook was hij een

harde dwingeland, om te beginnen voor zich zelf door te veel werk-

kracht van zijn lichaam te vragen, maar dan ook voor zijn vrouw, zijn

gezin en zijn omgeving. Typerend was dat hij vóór alles vastheid zocht

tegen de spontaan opwellende krachten van zijn ziel. Hij had de vast-

heid nodig van dagindeling, de vastheid van beginsel, van methode en

van geloof. Hij zocht een vast geloof verankerd in een verkiezing van

eeuwigheid. Als een romanticus met tomeloze energie, had hij het Calvi-

nisme nodig om zijn rusteloze geest te verankeren in een vaste grond.

Het zwenken en laveren van zijn politieke geest eiste een vast program

en vaste koers. Zijn onvoorstelbare energie moest hij door een ijzeren

44

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen