Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 79

Kuyper moest zelf kiezen tussen blijven in de kerk als dominee-

reformator of optreden als politicus.

In zijn Nederlandsche Gedachten had Groen het voorstel tot grond-

wetswijziging ter wille van meer openheid voor het christelijk onderwijs,

uit tactisch oogpunt vervallen verklaard. Dat punt noemde hij een 'ver-

nageld geschut'. Het ging in datzelfde artikel over het leiderschap van

Kuyper.

Toen vroeg Kuyper dringend om het teken dat hij nodig had. Van

Groen wilde hij een bericht als bijvoorbeeld 'het vernageld geschut

dunkt u een terugtred. Wie zegt u dat het geen sein is tot openen van

een nog geduchter reservebatterij?'

Groen gaf toe en publiceerde dat zinnetje. Daarmee had Kuyper zijn

teken-van-de-Heer via Groen afgedwongen en diezelfde dag telegrafeer-

de hij: 'Invitus accepi'.

Hij koos nu voor een politieke loopbaan, want men kon niet tegelijk

kamerlid en predikant zijn.

Maar toen Kuyper daarna zijn lezing: Het Calvinisme, oorsprong en

waarborg onzer constitutioneele vrijheden publiceerde, moest Groen

wel publiek reageren. Behalve het beginsel van 'souvereiniteit in eigen

kring' verdedigde Kuyper namelijk ook de democratie in de kerk en in

de staat en vooral ook de uitverkiezing als het calvinistische 'centraal

dogma' en 'cor ecclesiae' (het hart van de kerk).

Groen eerde Kuyper als 'de geniale leider', maar wenste geen voogdij

van hem. Hij verschilde in de beoordeling van het Réveil, zijn opvatting

van het Calvinisme en van de uitverkiezing. Groen wenste wel isole-

ment, maar hij bleef ook telkens weer naar aanrakingspunten met de

ethisch-irenische partij zoeken.

Zo zou het tot Groens dood blijven:

'Zoowel met betrekking tot Gunning als tot Kuyper, handhaaf ik

steeds zelfstandige homogeniteit.'

De dwingende vraag naar een teken-van-de-Heer schenkt ons een blik

in Kuypers ziel. Op een beslissend punt moest zijn geestelijke vader een

teken produceren namens zijn hemelse Vader. Hij was een paterna-

listisch leider. Hij had een gezaghebbend vaderfiguur nodig om zelf lei-

der te kunnen worden. Zijn democratische gezindheid ging gepaard met

een monarchianistisch uitgangspunt. Op die karakterisering door prof.

dr. D.H.Th. Vollenhoven zullen we later terugkomen. De harde gezags-

handhaving tijdens de spoorwegstaking van 1903 zou daar ook blijk van

geven. En op het einde van zijn leven zou hij in de artikelenserie Pro

Rege de idee van God als heersende monarch breder uitwerken.

Zijn leiderschap moest gefundeerd worden in het vaderschap van

75

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen