Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 60

Pas twintig jaar na de grondwetswijziging kwam een eerste ontwerp

van wet voor het hoger onderwijs gereed.

De verdere scheiding van kerk en staat vereiste dat de inrichting van

de theologische faculteiten nu in ieder geval nader geregeld zou worden.

Deze faculteit kon geen staatsorgaan blijven, alleen ten dienste van de

Hervormde Kerk. Het ontwerp loste dat probleem op door de gehele in-

deling in faculteiten achterwege te laten. Ter bezuiniging werd de ophef-

fing van de Rijksuniversiteit te Groningen voorgesteld.

Kuyper reageerde op dit wetsontwerp door een vrije christelijke uni-

versiteit te bepleiten:

'Vatten we dit practisch op, dan zou hier uit volgen, dat de Staat

voorshands met ééne hoogeschool zou volstaan. Dat de Katholie-

ken een eigen universiteit voor de verschillende vakken zouden

oprichten. En dat de Hervormde Christenheid in ons vaderland

door het stichten van een eigen universiteit de concurrentie met

beiden zou moeten openen.'

Groen had zijn opmerking over vrij hoger onderwijs in de Kamer tot mi-

nister Thorbecke gericht; Kuyper daarentegen schreef in een kerkelijk

weekblad voor lezers, die slechts voor een deel kiezers waren. Hij wekte

de belangstelling van de lezers op voor zaken die tot dusver buiten hun

gezichtskring bleven. De kameradviezen van Groen werden ten behoeve

van een kleine kring gepubliceerd; zijn opvolger wilde een veel breder

publiek bereiken en aan het denken zetten.

De idee van een vrije universiteit werd door De Heraut rondgeba-

zuind. In drie breed opgezette artikelen werd een vrije universiteit be-

pleit. Het woord vrije universiteit werd toen voor het eerst publiek naar

voren gebracht.

Groen vond die drie artikelen hoogst belangrijk.

Een paar dagen na het verschijnen van deze artikelen werd Kuyper te

Amsterdam beroepen, als de eerste predikant volgens de keuze van de

gemeente zelf. Dat was in het begin van het belangrijke jaar 1870.

Kuyper had te Utrecht als orthodoxe universiteitsstad de gereformeer-

de bevolkingsgroep goed leren kennen. Behalve de Afgescheidenen, be-

hoorden daartoe een politiek-schuwende linkervleugel, de ethisch-

irenischen, en een conservatieve rechtervleugel. Hij voelde zich tot ds.

J.H. Gunning jr. aan de linkerzij en tot dr. H.F. Kohlbrugge aan de

rechterzij persoonlijk aangetrokken. Gunning zou zijn vriend en later

als hoogleraar ook zijn rivaal worden. Kohlbrugge noemde hij zijn va-

derlijke vriend.

Toen het beroep uit Amsterdam kwam, ging hij naar Kohlbrugge in

56

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen