De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 121

bezinning ontbrak door een vacature en door ziekte van collega's.

Vollenhoven was daardoor in deze periode sterk overbelast.

Janse antwoordde de volgende dag, op 8 november 1922, met

een brief van 22 kantjes, waarin hij zijn vorige brief breder

uitwerkte. Met deze brief doorbrak hij het scholastieke dualisme

van ziel en lichaam.

Door Driesch zag Janse in dat het organisme als zodanig één

geheel moest zijn, dus niet ziel plus lichaam, maar bezield-lichaam.

Hij schreef:

Ik ken in de practijk geen zielen als abstracte dingen binnen in m'n

kindertjes.

'Ziel' was daarmee neergehaald in de sfeer van het tijdelijke en in

onlosmakelijk verband met het stoffelijke. Zij kan dan niet als eeuwig en

niet op zichzelf bestaande worden geschouwd, ook niet als substantia

incompleta, maar lichaam is dan op te vatten als feitelijke mensch zooals

we hem zien en ziel is dan dezelfde feitelijke mensch zooals we hem door

innerlijke aanschouwing kennen bij onszelf en ook bij anderen door

analyse.

Bij Bavinck vond Janse, in zijn Bijbelsche en religieuze Psychologie,

de opmerking 'dat de Bijbel onze opvatting van ziel en hchaam in 't

geheel niet kent.'

Toen ging Janse zelf de Bijbel na en vond dat daar met ziel

meestal de gehele sterfeUjke mens werd bedoeld. 'Ik ben een ziel,

die denkt, voelt, wil; ik ben als levende ziel stoffelijk', en de

levende stof van de biologie bevat geen dualisme. 'Het voedsel als

dode stof wordt in mijn vlees levende stof en door het sterven weer

een dood lijk.' De wedergeboorte raakt niet rechtstreeks het zijn

van de mens, maar is een gebeuren van geestelijke vernieuwing.

'Niets eeuwigs is er aan ons bestaan op dit oogenblik op deze plek

der aarde. Metaphysisch is echter niet maar ons denken, voelen,

willen van eeuwige waarde, maar ook de kleinste stofjes, bijv. een

bacterie die ons den dood kan berokkenen. Metaphysisch zijn we

ah geheel op de eeuwigheid aangelegd.'

Maar deze heel belangrijke brief kreeg Janse terug. Mevrouw

H.M. VoUenhoven-Dooyeweerd schreef hem:

Even in groote haast 'n lettertje, 'k Zend U hierbij Uw correspondentie

terug, aangezien m'n man wegens overspanning in de Bouwmankliniek is

m

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen