Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 49

discipline bedwingen, omdat hij anders een overspannen dweper zou

worden. Zijn enorme ambitie koos daarom te Beesd voor dit kwijnende

Calvinisme met zijn diepe nationale wortels, die Fruin en Scholten hem

hadden aangewezen. De kerk moest weer een moeder worden voor de

kleine luyden, die naar de Gereformeerde Kerk uit de tijd van de Repu-

bliek terugverlangden en die de oude schrijvers van de 'Nadere Refor-

matie' waren blijven lezen. En daarmee koos hij tegen de volkskerk en

voor een kerk van het orthodoxe volk.

De leidse student, die door wilde studeren tot hij een benoeming tot

hoogleraar kreeg, was volgens zijn eigen Confidentie in drie fasen be-

keerd. Eerst had hij Gods hand in zijn levensgeschiedenis ontdekt, daar-

na was nederigheid in plaats van trots gekomen, en had hij liefde voor

de moederkerk opgevat, en tenslotte hadden de piëtistische christenen

hem de ogen geopend voor het innerlijke geloofsleven met op de verkie-

zing gegronde zekerheden.

Kuyper kende Calvijn en Laski, maar geen orthodoxe theologen uit

zijn eigen tijd. De meest ontwikkelde theoloog was dr. H.F. Kohlbrugge

en deze zocht zelf contact met Kuyper over zijn kennis van Laski. Het

is bekend dat Kuyper steeds een bijzondere liefde en waardering voor

Kohlbrugge getoond heeft. Hij noemde hem een 'apostolische figuur' en

hij las zijn werk spoedig na zijn bekering. Bij Kohlbrugge was het 'ziele-

binnenleven' sterk ontwikkeld, wellicht versterkt door een oogziekte; als

kind moest hij lange tijd in een donkere kamer leven.

Na de groninger godgeleerden en Scholten, en de meer orthodoxe

schrijvers als J.H. Gunning en D. Chantepie de la Saussaye en vooral

Kohlbrugge, werd Calvijn zijn belangrijkste bron van inspiratie. Hij gaf

zelf als reden daarvoor aan, duidelijk en onthullend:

'Calvijn had zóó geleeraard, dat men hem, nog eeuwen na zijn

dood, in een vreemd land, in een vergeten dorpske, in een met

pannen bevloerd vertrek, met een gewoon arbeidersbrein begreep.

Voor dat raadsel was maar één oplossing... Calvijn had een kerk

gesticht, en door dien vasten kerkvorm zegen en vrede in de ont-

vankelijke gemoederen weten te spreiden, onder alle natiën van

Europa en over zee, in stad en vlek, tot bij den arme en den man

die niets was.'

Kuyper wilde voortaan zélf de kerk omvormen en herbouwen zó dat de

mensen eeuwen later daarin nog hun troost en houvast zouden kunnen

vinden. Terwijl zijn moderne collega's, zoals Allard Pierson in 1865, de

kerk verlieten, koos hij in die zelfde jaren resoluut voor een kerk van

orthodoxe richting.

45

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen