De Vrije Universiteit na Kuyper - pagina 130

Na veel discussie tussen VoUenhoven en Dooyeweerd, waarbij

vooral de plaats van de historische wetskring ter sprake kwam, werd

de logos als eerste van de normatieve wetskringen aangenomen,

gevolgd door de historische wetskring. A. Janse had in een brief

aan VoUenhoven het schema van de wetskringen getekend met het

logische als eerste of onderste van alle wetskringen. Daarop

reageerde VoUenhoven op 10 september 1928 als volgt:

Een opmerking over 't schema zooals U dat teekende: 't logische is m.i.

niet het laagst, wijl er 'n norm in ligt die b.v. 't getal enz. tot 't psychische

niet bezit zie 'k het tegenwoordig tusschen 't psychische en sociale in. 'k

Meende 't reeds eerder geschreven te hebben, indien niet, dan excuses.

Ook omtrent woordgebr. ziel in H.S. 't een en ander gevonden dat

volkomen voortbouwt op 't door U gevondene en tegelijk zich verhelderend

in de overige schema's voegt.

In de zomer van 1928 kwam het schema van de veertien

wetskringen gereed, nadat Janse al in 1922 de gegevens had

aangedragen voor het verband tussen de lagere wetssferen en

hogere gezichtsvelden. Het ging in de psychologie niet om de

zielkunde als de wetenschap van de geestelijke substantie in de

mens, maar om het gevoelsaspect. Als de bijbel over ziel sprak,

ging het ook niet om het hogere in de mens, maar vaak om de

levende mens als zodanig. De substantiële zielsopvatting, die Janse

in 1922 afwees, was het grote struikelblok om tot een goed inzicht

inzake de volgorde en samenhang van de wetskringen te komen.

Door dit inzicht in de rangorde der wetskringen werd het

dualisme van natuur en cultuur, van wetmatigheid en

verantwoordeUjkheid, op een fraaie wijze opgelost als het verschU

tussen wetten en normen binnen één wetsorde. Ook werd het

verschil tussen ding, plant, dier en mens duideUjk. Als actief subject

fungeert het ding in de eerste drie wetskringen en in aUe hogere

slechts als object. De plant fungeert als subject in dezelfde drie

wetskringen als het ding, maar bovendien in de biotische wetskring

van het leven. Een dier fungeert als subject tevens in de psychische

wetskring van het gevoel, maar dingen, planten en dieren fungeren

in de taal, de kunst, het recht, de hefde en het geloof aUeen als

object. Ze spreken niet maar worden genoemd en besproken. Ze

kunnen geen recht zoeken of recht doen maar ze kunnen wel

rechts-objecten worden.

126

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen