Dr. Abraham Kuyper en de Vrije Universiteit - pagina 69

gen. Hij dacht te zeer paternalistisch om bij het leven van zijn vader en

dat van Groen, in opstand te komen tegen de kerk, die voor hem toch

ook 'de vaderlandse kerk' was.

Door niet toe te geven aan de wens van verschillende medestrijders in

de amsterdamse kerk tot een daadwerkelijke vrijmaking daarvan, bleef

de spanning bestaan.

Die spanning zou nodig blijken voor een veel omvangrijker actie op

meerdere terreinen. Dat zou een weg worden met nieuwe prioriteiten.

Het stichten van een eigen partij en een vrije universiteit zou nu vooraf

gaan aan de breuk met de moderne richting en met de synodale organi-

satie in de kerk.

Op het uitstel van de kerkscheuring volgde eerst de breuk met de lei-

der van de ethischen, prof. dr. D. Chantepie de la Saussaye. Hij en

Beets hadden op onderwijsgebied al eerder tegen Groen en Kuyper stel-

ling genomen. Deze verder gaande breuk ontstond op de zendingsconfe-

rentie te Zeist in september 1872.

Chantepie was benoemd tot opvolger van Hofstede de Groot, de lei-

der van de groninger godgeleerden. In 1871 had Hofstede de Groot de

zendingsconferentie voorgezeten en daar had toen onder anderen dr.

A.W. Bronsveld bezwaar tegen gemaakt. Dit jaar werd de conferentie

door de ethischen samen met de Groningers gedomineerd. Nu bracht

Kuyper daar bezwaar tegenin.

Toen hij opponeerde tegen de eenzijdige samenstelling van de leiding

en van de lijst met sprekers, liep dat bezwaar op een groot tumult uit.

De irritatie van Chantepie tegen de toenemende invloed en wat hij

noemde de brutaliteit van de gereformeerde richting, bracht hem tot een

publieke breuk met Kuyper. Dit volgde dus op de breuk tussen Chante-

pie en Beets met Groen en Kuyper inzake de school en op die in de poli-

tiek tussen Groen en Kuyper enerzijds en de conservatieve anti-

revolutionaire kamerleden anderzijds. De vijandschap tegen de gerefor-

meerde richting werd niet duidelijk geuit, maar wel publiek door Kuyper

met opmerkelijke felheid en veel vernuft volhardend bestreden. Telkens

wist Kuyper weer olie te vinden om het vuur brandende te houden of aan

te wakkeren.

Twee maanden na het conflict op de zendingsconferentie hield Chan-

tepie zijn inaugurele oratie te Groningen over De plaats der Theologi-

sche Wetenschap in de encyclopedie der wetenschappen.

In deze rede kwam Chantepie op voor de theologische faculteit, die

in het nieuwe wetsontwerp inzake het hoger onderwijs niet voorkwam.

Hij voelde niets voor een afzonderlijk hervormd seminarie, maar ver-

langde vrijheid voor de theologische wetenschap binnen het kader van

staatsuniversiteiten. Daarnaast zouden de rooms-katholieken zogewenst

65

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen